PROJENİN ÖZETİ
PROJENİN ADI : Meyve Üretimini Geliştirme Projesi ( Malçlı Çilek Yetiştiriciliği )
UYGULAMA YERİ :Kastamonu İlçe ve Köyleri.
UYGULAMA ALANI :5 Dekar
PROJE GEREKÇESİ :Daha kaliteli ve bol çilek üretimini gerçekleştirerek
çiftçinin gelir düzeyini artırmak.
FİZİKSEL ÜRETİM
MİKTARI : Proje tam kapasiteye ulaştığı yılda asgari ortalama 30 ton/yıl çilek üretilecek ve bunun satışından yaklaşık 45.000.000.000 TL brüt gelir sağlanacaktır.
PROJE MALİYETİ : 8.591.200.000TL
a)Çiftçi Katkısı : 2.147.800.000 TL
b)Özel İdare Katkısı : 6.443.400.000 TL
PROJENİN BAŞLAMA
TARİHİ : 2005
PROJE SÜRESİ : 1 Yıl
UYGULAYICI KURULUŞ : Kastamonu Valiliği Özel İdare Müdürlüğü desteği
ile Bakanlık İl Müdürlüğü’nce yürütülecektir.
1-GİRİŞ
Kastamonu ili ve ilçeleri genel olarak çilek yetiştiriciliğine uygun bir iklim ve toprak yapısına sahiptir. Çilek çok lezzetli ve hoş kokulu bir meyve türüdür. A, B, C vitaminleri kalsiyum, demir ve fosfor gibi mineral maddeleri bol miktarda içerir. Çilek taze olarak sofrada yararlanılmasının yanında pastacılık, reçel, marmelat komposto, dondurma, şıra, şarap, şampanya ve likör yapımında da kullanılmaktadır.
İlimiz genel olarak çilek yetiştiriciliğine uygun olmasına karşın, üretimin yeterli seviyeye ulaşamaması çilek üretiminin yaygınlaştırılmasını zorunlu hale getirmiştir.
2-PROJENİN AMACI
İlimizin çilek yetiştiriciliğine elverişli yörelerinde günün gelişen tekniklerine uygun olarak üretim yapılmasını temin etmek, çiftçiyi eğiterek bilinçli ve bol ürün alınan çeşitlerle, daha az masraf ve emek harcanarak, daha çok ürün ve gelir elde edilmesini, buna bağlı olarak ta ülke ekonomisine katıda bulunmasını sağlamak projenin ana amacıdır.
Üretimin her alanında olduğu gibi tarımsal üretimde de gelişen üretim tekniklerine uymak gereklidir. Bunda da iş öncelikle Tarım İl Müdürlüklerine düşmektedir. Zira çiftçi mevcut koşullarda zaten karnını zor doyurur durumdadır. Bu yenilikleri deneyecek maddi güce sahip değildir. Ancak bu ve buna benzer projelerle desteklendiği takdirde başarıya ulaşılacaktır.
Günümüzde nüfusun hızla artmasına karşın tam aksine tarım alanlarının giderek azalması, birim alandan daha fazla ürün alınmasını; gübre, ilaç, işçilik gibi girdilerin fazla olması da birim ürün miktarının maliyetinin azaltılmasını gerektirmektedir. Bu faktörler de göz önüne alındığında çilek yetiştiriciliği daha da önem kazanmaktadır.
3-TEKNİK BİLGİLER
Çilek köklerinin% 90'ı toprağın 15 cm'lik derinliğinde bulunur.Bir çilek çeşidinde ne kadar fazla yaprak var ise, o kadar fazla çilek salkımı oluşacak demektir.Çeşide ve çevre şartlarına bağlı olarak ana bitkiden kollarla (Stolon) 100'ün üzerinde yavru bitki oluşabilir. Döllenmeden sonra, döllenmiş çekirdeğin etrafındaki etli kısım büyümeye başlamaktadır. Çilek tanelerinin şekli yetiştikleri iklim şartlarına ve çeşide göre değişiklik gösterebilmektedir.Çilekte Çiftçiler için pazar ve endüstriye uygun sert taneli çeşitler avantajlıdır.
İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ :
Çilek -10 0C’ye kadar özel bir önlem alınmadan yetiştirilebilir. Daha soğuk bölgelerde bitkilerin saman, kuru yaprak vs. gibi materyalle örtülerek dondan korunması gerekmektedir. Çiçeklenme zamanı nisbi nemin fazla olduğu ve yağışlı geçen yerlerde özellikle meyvede çürüklük yapan Botritis hastalığı büyük zararlara yol açar.
BAKIM :
Toprak Hazırlığı : Çilek bahçesi tesis edilecek yerin toprağı önce bol hayvan gübresi ile gübrelenmeli ve derince sürülmelidir. Hayvan gübresi yoksa yeşil gübre uygulanmalıdır. Dekara 2-4 ton yanmış ahır gübresi uygulanabilir. Ahır gübresindeki sap ve samanların kolayca çürümesi için dekara 40-50 kg Amonyum sülfat veya amonyum nitrat ilave edilmelidir. Sürümden sonra sıkıştırmayan bir merdane ile bastırılmalıdır. Aynı yerde tekrar çilek dikimi yapılacaksa o zaman toprakta fümigasyon yapılmalıdır.
Fide Dikim Aralığı Bitkiler; 60 cm genişliğinde-30 cm yüksekliğinde hazırlanan seddelere sıra arası ve üzeri 30 x 30 cm olacak şekilde üçgen biçimde dikimleri yapılabilir.
Çilek bahçelerinde toprak işlemesi; dikimden hemen sonra yabancı otların temizlenmesi sulamadan sonra çapalama, gübrelemeden sonra gübrenin toprağa karıştırılması işlemleridir. Bahçenin bakımındaki en önemli iş yabancı otların temizlenmesidir. İlkbaharda yabancı otlar köklerinden sökülmeli ve bahçe temizlenmelidir. Tesisin ilk yılında genç fidelerin zarar görmemesi için çapa çok itinalı yapılmalıdır.
Yabancı otlarla mücadelede çeşitli herbisitler kullanılabilir.
Gübreleme :Organik maddece zengin topraklarda gübreleme gereksizdir. Ancak diğer topraklarda gübreleme yapılmasında fayda vardır. Fakat yinede gübreler meyve iriliğini artırmakta, bu da çoğu kez meyve kalitesini düşürmektedir. Azotlu gübrenin çiçek tomurcuğu oluşumundan evvel verilmesi, alınacak ürün miktarını artırmakta ancak, vejetatif gelişmenin durmasına kadar büyümeyi teşvik etmektedir. Azot vermenin en büyük etkisi ilkbaharda ve yazın yaprak ve stolon gelişmesi üzerine olmaktadır. Fide yetiştiriciliğinde stolon sayısını, dolayısıyla genç bitki sayısını artırmak için çilek bitkilerine haziran ve temmuz aylarında azotlu gübre verilmelidir.Çileklerde 8-10 kg/da saf azot verilmesi uygundur. Azotun hepsini birden sonbaharda vermek sadece siyah örtü üzerinde yapılan yetiştiricilikte uygun görülür. Diğer şekilde ise azotu iki seferde vermek de mümkündür. Bu durumda şubat - mart aylarında verilebilir.
Fosfor, meyvenin dayanıklılığı ve renk oluşumuna olumlu etki yapar, kök gelişimini artırır. Yıllık olarak dekara 6-8 kg P2O5 vermek yeterlidir. Süperfosfat cinsinden toprağa bir seferdeuygulanır.
Sulama :Çilek meyve oluşumunda olgunlaşmaya kadar geçen dönemde suya karşı hassastır. Sulama, meyve iriliği ve kalitesi ile o yılki ürün ortalamasına etki eder.Dikim zamanında fidelerin çabuk ve sağlıklı büyümesi için sulamaya dikkat etmek gerekir. Çiçeklenme sırasında yağmur yağması arzu edilmez, yağış hem tozlanmayı engeller hem de meyve olgunlaşmaya başladıktan sonra yağarsa meyve yumuşar, leke yapar ve çürümeyi kolaylaştırır. Yağmurlama sulama ve yağış ile toprağın sıçrayarak meyvelere zarar vermemesi için sıralar arasına ve bitkilerin altına değişik malç malzemesi serilebilir.Sulama dikim sistemlerine göre değişik metodlarla yapılabilir. Bunlar karık, yağmurlama ve damla sulama yöntemleridir. Karık sulamada, karıklara verilerek su taşarak sedde üzerindeki bitkilerle temas etmemelidir. Plastik örtülerle kaplanmış çileklerle karık sulama başarı ile uygulanabilir. Düz arazilerde ve ocakvari dikilmiş çileklerde ise damla sulama daha uygundur. Ayrıca çiçeklenme zamanı dikkatli olunarak yağmurlama sulama metodu da uygulanabilir. Dikimi tamamlanan çileklere can suyu verilerek köklenmeleri sağlanır ve metodu seçildikten sonra gerektiğinde sulama yapılır. Kışı bu şekilde geçiren bitkiler ilkbahar ve yaz aylarında sulanır. Bu nedenle karık sulamada ilkbaharda yağış olmadığı durumlarda haftada bir sulama yapılmalıdır. Damla sulama günlük buharlaşmaya bağlı olarak düşük debi ve su miktarlarında günlük sulama yapılabileceği gibi 3-4 günde bir de sulama yapılır. Hasat bittikten sonra belirtilen sulama aralığı genişletilmelidir.
Kolların kesilmesi : Çilek yetiştiriciliğinde kol kesimi verim yönünden çok önemlidir. Kollar görülür görülmez hemen temizlenmelidir.
Malçlama : Malçlama çilek yetiştiriciliğinde oldukça önemlidir. Yabancı otların çıkmaması, erkenci, temiz ve kaliteli ürün elde etmek için masuralar siyah plastikle örtülmelidir. Siyah plastik yaz dikimlerinde dikimden sonraki aylarda (eylül-ekim) kış dikimlerinde ise dikimden önce yapılmalıdır.
4-PROJE FAALİYETLERİ
Çilek bahçesi tesisinde sıra arası ve sıra üzeri mesafe 30 X 35 cm olarak üçgen şeklinde yapılacaktır. Bu proje Kastamonu Merkez ve ilçelerde uygulanması düşünülmektedir.
Çilek fideleri Tarım İl Müdürlüğünce sertifikalı fide yetiştiren üretme istasyonlarından temin edilecektir.
Bir dekardan yaz dikiminde 30.000 kg verim elde edildiği düşünülecek olursa 2004 yılı fiyatlarıyla toptan 45.000.000.000 TL/Yıl bürüt gelir elde edilecektir. Buda gerek çiftçilere gerekse ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır.
5-PROJE MALİYETİ
Cinsi Miktarı Ad. Birim Fiyatı (TL) Tutarı (TL)
Fide alımı 35.000 160.000 5.600.000.000
Siyah plastik ( 0,14 mm kalınlığında, 1,5 m genişliğinde) 300 kg 3.304.000 991.200.000
Nakliye ve Akaryakıt Giderleri 750.000.000
Eğitim ve Yayım giderleri 500.000.000
Beklenmeyen Giderleri 750.000.000
Toplam 8.591.200.000
6-SONUÇ
Proje süresi bir yıldır. Fidanların temini , nakliye ve akaryakıt, eğitim ve yayım giderleri ile beklenmeyen giderler olarak toplam proje bedeli 2004 yılı birim fiyatlarına göre 8.591.200.000 TL dir.
Tesis yılı işçilik giderleri ile ikinci yıldan itibaren bakım ve işletme giderleri çiftçi tarafından karşılanacaktır.
Proje İl Özel İdare Müdürlüğünün mali katkısı ile Tarım İl Müdürlüğüce yürütülecektir.
Projeyi Hazırlayan Kontrol Eden
Ayşe ESER Ramazan KONUŞKAN
Ziraat Mühendisi ÇEY.Şb.Müdürü
ONAYLAYAN
...../…/2004
Güray KOÇAK
İl Müdürü
ÖZEL İDARE KAYNAKLI PROJELER
1-Gezici Toprak, Bitki ve Su Analiz Laboratuarı Sistemi Projesi :111.884.000.000 TL
2-Sabit Mısır Silajı ve Ot Silaj Makinesi Projesi : 10.000.000.000 TL
3-Ayçiçeği Sapı Parçalama Makinesi Projesi : 2.500.000.000 TL
4-Bodur Kiraz Yetiştiriciliği Projesi : 15.250.000.000 TL
5-Yarı Bodur Kiraz Yetiştiriciliği Projesi : 22.000.000.000 TL
6- Bodur Elma Yetiştiriciliği Projesi : 14.500.000.000 TL
7-Yarı Bodur Kiraz Yetiştiriciliği Projesi : 14.000.000.000 TL
8- Şeftali Yetiştiriciliği Projesi : 3.920.000.000 TL
9- Kivi Yetiştiriciliği Projesi :11.550.000.000TL
10-Armut Yetiştiriciliği Projesi : 3.650.000.000 TL
11-Ceviz Yetiştiriciliği Projesi : 1.270.000.000 TL
12-Erik Yetiştiriciliği Projesi : 871.000.000TL
13-Ayva Yetiştiriciliği Projesi : 1.500.000.000 TL
14-Malçlı Çilek Yetiştiriciliği Projesi :8.591.000.000 TL





