Ziraatciyiz - Organik Tarım - Tarım Teknolojileri

UMUMİ HAYATA MÜESSİR AFETLER DOLAYISİYLE
ALINACAK TEDBİRLERLE YAPILACAK
YARDIMLARA DAİR KANUN
Kanun Numarası : 7269
Kabul Tarihi : 15/5/1959
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 25/5/1959 Sayı : 10213
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 40 Safya : 1046
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelikler için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
GENEL HÜKÜMLER (1)
Madde 1 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
(Değişik birinci fıkra: 27/12/1993 - 3956/1 md.) Deprem (Yer sarsıntısı), yangın, su
baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri
genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde
alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.
Afete uğrıyan meskün yerlerin büyüklüğü o yerin tamamında veya bir kesiminde
yıkılan, oturulmaz hale gelen bina sayısı, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etki
derecesi, mahallin ekonomik ve sosyal özellikleri, zararın kamu oyundaki tepkisi, normal
hayat düzenindeki aksamalar ve benzeri hususlar gözönünde tutulmak suretiyle afetlerin genel
hayata etkililiğine ilişkin temel kurallar, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarının mütalaaları da
alınarak İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.
Yukarda yazılı afetlerin meydana gelmesinde veya muhtemel olması halinde zararın o
yerin genel hayatına etkili olup olmadığına, yönetmelik esasları gereğince, İmar ve İskan
Bakanlığı tarafından karar verilir.
Şu kadar ki, afetin maydana gelmesi halinda bu kanun gereğince alınması lazımgelen
acil tedbirlerin ittihazına afetin meydana geldiği bölgenin valisi yetkilidir.
——————————
(1) Bu bölümün uygulanmasında ek 5 inci maddeye bakınız.
3204
Madde 2 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Su baskınına uğramış veya uğrayabilir bölgeler, İmar ve İskan Bakanlığının teklifi
üzerine Devlet Su İşlerinin bağlı bulunduğu Bakanlıkça; yer sarsıntısı, yer kayması, kaya
düşmesi ve çığ gibi afetlere uğramış veya uğrayabilir bölgeler ise, İmar ve İskan Bakanlığınca
tespit ve bunlardan şehir ve kasabalarda meydana gelen ve gelebileceklerin sınırları imar
planına, imar planı bulunmıyan kasaba ve köylerde de belli edildikçe harita veya krokilere
işlenmek suretiyle, afete maruz bölge olarak İmar ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine
Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır ve bu suretle tespit olunan sınırlar, İmar ve İskan
Bakanlığının isteği üzerine ilgili valiliklerce mahallinde ilan olunur.
Mahalli şart ve özellikler dolayısiyle yangın afetine uğraması muhtemel olan sahalar,
şehir ve kasabalarda belediye meclisleri, köylerde ihtiyar heyetleri tarafından tespit ve
kaymakamların mütalaası alındıktan sonra valilerin tasvibi üzerine ilgili bölgelerde ilan
olunur.
Madde 3 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
İkinci maddeye göre ilan edilen afet bölgelerinde yeniden yapılacak, değiştirilecek,
büyütülecek veya esaslı tamir görecek resmi ve özel bütün yapıların tabi olacağı teknik
şartlar, Bayındırlık Bakanlığının mütalaası da alınarak İmar ve İskan Bakanlığınca
hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur.
Belediye hudutları ve varsa mücavir sahalar dahilinde ilgili belediyeler, bunun dışında
kalan yerlerde vali ve kaymakamlar bu yönetmelik esaslarının uygulanmasını sağlamakla
yükümlüdürler.
Yönetmelik esaslarına aykırı olan yapılar hakkında; yukarda belirtilen merciler
tarafından sahiplerine tebligat yapılarak, en çok 3 aylık süre içinde hatanın ve tehlikeli
durumun giderilmesi bildirilir.
Verilen süre içinde sahiplerince ıslah edilmiyen bina veya bina kısımları belediye
hudutları ve mücavir saha dahilinde belediye encümenlerince diğer yerlerde ise il veya ilçe
idare kurullarınca, yıkma parası yıkıntı malzemesinden karşılanmak, yetmemesi halinde kalan
kısmı afetler fonundan tamamlanmak üzere yıktırılır.
İmar ve İskan Bakanlığı bu konuda gerekli kontrol ve denetime yetkilidir.
Yer kayması, kaya düşmesi, çığ gibi afetlere uğrıyabilecek meskün yerlerde alınacak
önleyici tedbirler İmar ve İskan Bakanlığınca, su baskınına uğrıyabilecek yerlerde ise, Devlet
Su İşlerinin bağlı bulunduğu bakanlıkça alınır. Bu işlere ilişkn ödenek, tedbirleri almakla
görevli bakanlıkça karşılanır.
Madde 4 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
İçişleri, İmar ve İskan, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım Bakalıklarınca
acil yardım teşkilatı ve programları hakkında genel esasları kapsıyan bir yönetmelik yapılır.
Bu yönetmelik esasları dairesinde afetin meydana gelmesinden sonra yapılacak
kurtarma, yaralıları tedavi, barındırma, ölüleri gömme, yangınları söndürme, yıkıntıları
temizleme ve felaketzedeleri iaşe gibi hususlarda uygulanmak üzere görev ve görevlileri
tayin, toplanma yerlerini tespit eden bir program valiliklerce düzenlenir ve gereken vasıtalar
hazırlanarak muhafaza olunur.
Bu programların uygulanması, valiliklerce kurulacak kurtarma ve yardım
komitelerince sağlanır.
3205
Ancak 7126 sayılı Sivil Müdafaa Kanununa göre teşkilat kurulan yerlerde acil
kurtarma ve yardım işleri, yukarda belirtilen komite ile sözü geçen sivil savunma teşkilatı
tarafından müştereken yürütülür.
İlçe, bucak ve köylerde tahsilatlı çalışma muhtıraları ve uygulama programları
tasdikli il muhtıra ve programlarındaki esaslar dairesinde ilçelerde kaymakamlar, bucak ve
köylerde bucak müdürleri tarafından düzenlenir; il kurtarma ve yardım komitesinin
incelemesinden sonra valilerin onayı ile kesinleşir.
Madde 5 – Birinci maddede yazılı afetlerden vatandaş hayatının ve milli servetin
korunması maksadiyle lüzumlu tedbirleri araştırmak, ilgili vekalet ve müesseselerle iş birliği
yaparak öğretim ve yayımlarda bulunmak, afetlerin neticelerini tahlil ederek umumun
faydalanmasına sunmak üzere İmar ve İskan Vekaletine bağlı ve hükmi şahsiyeti haiz enstitü
veya kurumlar kurulabilir.
Mülkiye amirlerine verilen olağanüstü yetkiler:
Madde 6 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Afetlerin meydana gelmesinden sonra vali ve kaymakamlar (Askerler ve hakim
sınıfından bulunanlar hariç olmak üzere) 18 - 65 yaş arasındaki bütün erkeklere görev
vermeye, bedeli, ücreti veya kirası sonradan ödenmek üzere canlı, cansız, resmi ve özel her
türlü taşıt araçlarına ve gerekli makina, alat ve edevatına el koymaya ve hiçbir kayda ve
merasime tabi olmaksızın tedavi, kurtarma, yedirme, giydirme ve barındırma gibi işlerle bu
gibi işlerin gerektirdiği acil satınalmaları ve kiralamayı yapmaya, Devlete, mahalli idarelere,
evkafa, İktisadi Devlet Teşekkülleri ile bunlara bağlı kurumlara ilişkin her türlü taşınmaz
malları; yetmemesi halinde de diğer tüzel kişiler ile gerçek kişilere ait bina ve müştemilatı ile
bahçe ve arsa gibi araziyi geçici olarak işgale yetkilidir.
Bu yetkinin kullanma süresi, afetin sona ermesinden itibaren 15 gündür. Bu süre,
gerektiğinde İmar ve İskan Bakanlığınca uzatılabilir.
Yedirme, giydirme, barındırma, onarım için afetzedelere nakdi ödemede bulunulması
önleme için harcama yapılması İmar ve İskan Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.
Bu madde gereğince yapılacak harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz.
Kendilerinden yardım istenilen afet bölgesi civarındaki vali ve kaymakamlar
yukarıdaki fıkralarda yazılı yetkilerini kullanarak bütün imkan ve vasıtalarla yardıma
mecburdurlar.
Mükellefiyetler:
Madde 7 – Afet bölgelerinde veya civarında bulunan ordu, jandarma, kıta birlik ve
müessese kumandanları, hazarda, kendilerinden vali veya kaymakamlar tarafından istenilecek
yardımları üstlerinden emir beklemeksizin yapmıya mecburdurlar.
Madde 8 – Rasat istasyonları vuku muhtemel afetleri bu bölgelerin en büyük
mülkiye amirine derhal bildirmeye mecburdurlar.
Ellerinde muhabere vasıtaları, haber ulaştırma imkanları bulunan mülki ve askeri
bütün resmi makam ve müesseseler afetlerin vukuu haberini mahallin en büyük mülkiye
amirine derhal bildirmekle mükelleftir.
Afetlerin vukuunu ihbar veya yardım talepleri için yapılacak telgraf, telefon, telsiz
muhaberelerini, telgraf ve telefon merkezleri, demiryolu istasyonları, askeri muhabere
teşkilleri her işe tercihan parasız kabule ve muhataplarına ulaştırmaya mecburdurlar.
İcabında radyo istasyonlarından da parasız istifade edilir.
Madde 9 – Bu kanunda yazılı afetlerin vukuunda ilk yardımları mahallerine
yetiştirmek maksadiyle bu bölgelere mülkiye amirleri ve alakalı makam ve
müesseseler tarafından gönderilecek kurtarma ve yardım ekipleri, her türlü malzeme,
3206
makina, alat, yiyecek, giyecek ve barınma eşya ve maddeleri, umumi, hususi ve mülhak
bütçeli idarelerle bunlara bağlı müesseseler ve İktisadi Devlet Teşekküllerinin, vilayetlere,
belediye ve köylere ait olan ve bunlara bağlı bulunan mü- esseselerin elinde bulunan her türlü
kara, deniz, ve hava nakil vasıtaları ile, bedeli sonradan ödenmek üzere, sevk edilir. İhtiyaç
hissedilen mahallerde bu mecburiyet ve mükellefiyetler hakiki şahıslarla her türlü şirket ve
müesseselere de teşmil edilebilir.
Madde 10 – Gerek yukarda yazılı afetlerin vukuunda,gerek her türlü kurtarma,
barındırma, yardım, söndürme, sevk ve tevzi işlerinde çalışanlardan yaralanan veya
sakatlanan yahut hastalananlar en yakın hastaneye veya tedavi yerlerine sevk edilirler. Mülki
ve askeri hastane ve tedavi yerleriyle umumi, mülhak, hususi bütçeli idarelere, belediye,
hakiki ve hükmi şahıslara ait bütün hastane ve tedavi yerleri bunları hemen kabul ve tedavi
etmeye mecburdurlar.
Resmi hastane ve tedavi evlerinde bulunanlara parasız bakılır. Resmi hastane ve
tedavi evlerinde yer olmaması veya tedavi imkanı bulunmaması gibi sebeplerle zaruri olarak
hususi hastanelerde yapılan tedavi ücretleri sonradan bu kanun mucibince ödenir.
(Ek: 29/9/1999 - KHK - 578/5 md.) Bunlardan yatarak tedavi ve müdahale
görenlerle ilgili tedavi giderleri, varsa ilgilinin sağlık yardımlarını karşılamakla yükümlü
sosyal güvenlik kuruluşunca veya mensubu olduğu kamu kurum ve kuruluşunca; sosyal
güvenlik kanunları kapsamında olmadığı tespit edilenlerden; yeşil kartlıların yataklı tedavi
giderleri 18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanun çerçeveinde, adı geçen bu Kanun kapsamı
dışında kalan tedavi giderleri ile yeşil kartı olmayanların tedavi giderleri de Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan karşılanır.
(Ek: 29/9/1999 - KHK- 578/5 md.) Resmi hastane ve tedavi yerleri dışındakilere
ödenecek tedavi giderleri, kamu kurum ve kuruluşlarınca resmi hastanelere ödenecek tedavi
giderleri miktarını aşamaz.
Madde 11 – Birinci maddede yazılı afetlerin vukuunda ilk kurtarma işlerinde en çok
üç güne kadar çalıştırılacaklara bedeni hizmetlerinden dolayı ücret verilmez. Çalıştıkları
müddetçe parasız ekmek ve katık verilir. Bunların beraberlerinde getirdikleri veya emir
üzerine verdikleri alat ve edevat, malzeme ve vasıtalardan tamire muhtaç hale gelenler bedeli
sonradan ödenmek üzere tamir ettirilir.
Zıyaa uğrıyanlarla tamiri imkansız olanların bedeli rayiç üzerinden bilahara
müstehiklerine ödenir.
Tazminat, ikramiye ve avans:
Madde 12 – a) Bu kanun mucibince kendilerine vazife verilmiş olanlardan memur
bulunmıyanların vazifelerinin ifası sırasında vukubulan kazalarda ölenlerin mirascılarına veya
malül kalanlara ödenecak tazminat,
b) Afetler dolayısiyle memur olan ve olmıyanlardan fevkalade yararlık gösterenlere
verilebilecek ikramiyeler,
c) Afete maruz kalan bölgelerde Umumi Muvazeneden, mülhak bütçeli idarelerden,
hususi idare ve belediyelerden, 2847 ve 3659 sayılı kanuna tabi müesseselerden maaş ve ücret
alan memur ve müstahdemlerle emekli, dul ve yetimlerden yardıma muhtaç olacak derecede
malen veya bedenen ehemmiyetli zarara uğrıyanlara üç aylık istihkaklarını geçmemek üzere
verilebilecek avansla bu avansların ne suretle istirdat edileceği ve vefat edenlere ait avansların
kısmen veya tamamen geri alınıp alınamıyacağı ve diğer hususlar hakkında İmar ve İskan
Vekaletince hazırlanacak esaslar, İcra Vekilleri Heyetince tasvip edildikten sonra tatbik
olunur.
Afet bölgelerinde yapılacak teknik işler:
Madde 13 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
a) Yapılacak işlemlere esas olmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca kurulacak fen
kurulları tarafından, afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu
tesisleri incelenerek, hasar tespit raporu düzenlenir.
3207
(Değişik: 31/8/1999 - KHK - 574/1 md.) Gereken hallerde, yapılarda meydana gelen
hasarı tespit etmek üzere Bayındırlık ve İskan Bakanlığının isteği üzerine diğer bakanlık,
kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, üniversiteler ve meslek odaları, konusunda deneyimli
yeteri kadar inşaat mühendisi ve/veya mimarı hasar tespiti çalışmalarında derhal
görevlendirmekle yükümlüdürler.
(Değişik: 31/8/1999 - KHK - 574/1 md.) Arazinin tehlikeli durumu ve binaların
gördüğü hasar bakımından yıktırılması ve boşaltılması gerekenler hakkında, o il ve ilçenin en
büyük mülkiye amirine ayrı bir rapor verilir. Bu makamlarca böyle binalar derhal boşalttırılır.
Yıkılması gerekenler için en çok 3 gün süre verilerek tehlikenin giderilmesi sahiplerine
bildirilir. Mahallinde sahibi bulunmadığı takdirde durum, mahalli vasıtalarla ilan edilmek
suretiyle, bildiri yapılmış sayılır.
(Değişik: 31/8/1999 - KHK - 574/1 md.) Mal sahibi veya vekili, bu bildiriye karşı 3
gün içinde yetkili idare kurullarına itiraz edebilir. İdare kurulları bu itirazı en geç 3 gün içinde
inceler ve karara bağlar.
Süresinde itiraz olunmıyan, yahut itiraz olunup da idare kurullarınca yıkılması
onaylanan binaları mal sahibi yıkmadığı takdirde bu binalara el konularak yıkma parası
yıkıntıdan elde edilecek malzeme bedelinden ödenmek üzere, mahallin en büyük mülkiye
amirinin emri ile yıktırılır.
(Ek fıkra: 29/5/2003-4864/1 md.)Yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere, fen kurulları tarafından düzenlenen
teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir ve hasar tespit
raporları ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebilir. Gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit
edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden
itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur.
b) (Değişik: 31/8/1999 - KHK 574/1 md.) Hasar görmüş, fakat ıslahı mümkün olan
binaların fen kurullarının göstereceği şartlara göre tamiri yapılıncaya kadar içine girilmesine
ve oturulmasına izin verilemez. Bu binalar 1 yıl içinde tamir ettirilmediği ve itiraz da
olmadığı takdirde yukarıdaki esaslar dahilinde yıktırılır.
İtiraz halinde, bu itiraz yukarıdaki mahalli idare kurullarınca 5 gün içinde incelenir ve
karara bağlanır. İtiraz sebepleri yerinde görüldüğü takdirde süre 6 ay daha uzatılır.
c) Resmi daire ve müesseselere ait binalardan bu madde gereğince yıktırılması
gerekenler yıkma masrafları ilgili daire ve müesseselerce sonradan karşılanmak şartiyle fon
hesabından ödenerek yıktırılır.
ç) Yer kayması, kaya düşmesi gibi afetlerde, tehlikenin devamı veya tekrarı ihtimali
üzerine boşaltılan binaların tehlikeye karşı kesin tedbir alınıncaya kadar işgaline veya hasara
uğrıyanların tamirine müsaade edilmez. Tedbir alınamıyacağına karar verildiği takdirde
tehlikeli mahal içindeki binalar, yukardaki esaslar dahilinde yıktırılır. İmar ve İskan
Bakanlığınca afete karşı arazide gerekli tedbirlerin alınması, tehlikeye maruz yapıların
yıkılması ve topluluğun başka yere taşınmasından daha ekonomik görülürse, bu tedbirlerin
alınması için lüzumlu ödenek 33 üncü maddede yazılı fondan ödenir. Tehlikenin
giderilmesiyle ilgili tedbirler için yapılan harcamalar borçlanmaya tabi tutulmaz.
d) Afete uğrıyanların veya uğraması muhtemel olanların bulundukları yerlerde veya
başka yerlerde geçici olarak barınmalarını sağlamak üzere, baraka ve konutlar inşa edilebilir,
ettirilebilir, kiralanabilir veya satınalınabilir.
Bu tedbirlerin, kısa zamanda yerine getirilmesinin mümkün olamıyacağı hallerde,
geçici iskan tedbirlerini kendileri almak isteyenlere nakdi yardım da yapılabilir.
3208
Geçici barındırma işleri için gerekli ödenek ile afetzedelere nakden yapılacak
yardımların miktarı ve barınaklarda oturulacak süre İmar ve İskan Bakanlığınca tespit olunur.
Bu bend gereğince yapılacak harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz.
Madde 14 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
İkinci madde gereğince tespit ve ilan olunan afet bölgelerine dahil şehir, kasaba ve
köylerde bina ve mesken yapımı, fen kurullarınca tehlikeli görülen ve sınırları krokilerle tespit
olunan yerler, İmar ve İskan Bakanlığınca yapı ve ikamet için yasaklanmış afet bölgeleri
sayılır ve durum, belediyesi olan yerlerde belediyesince, köylerde ise ihtiyar meclislerince
hemen ilan edilir.
Belediyesi olan yerlerde belediyeler, olmıyan yerlerde ihtiyar meclisleri bu
yasaklanmış afet bölgesi hükmünü uygulamakla görevlidir.
Hilafına hareket edildiği takdirde, mevcut ve yapılmakta olan binalar, yıkma parası
yıkıntı malzemesinden karşılanmak, yetmemesi halinde kalan kısmı afetler fonundan
tamamlanmak üzere vali ve kaymakamların emri ile yıktırılır.
Yasaklanmış afet bölgesi sınırları, alınacak tedbirlerle tehlikenin önlenmesi oranında
daraltılır veya tamamen kaldırılır. Bu husus da aynı şekilde duyurulur.
Madde 15 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Afet dolayısiyle hasara uğramış şehir ve kasabaların imar planı mevcut olup da İmar
ve İskan Bakanlığınca değiştirilmesi gerekli görülmediği takdirde, inşaata mevzuat dairesinde
hemen izin verilir.
Mevcut imar planının kısmen değiştirilmesi gerekli görülen şehir ve kasabalarda, bu
değişiklik planları, İmar ve İskan Bakanlığınca 5 ay zarfında yaptırılır.
İmar veya istikamet planı olmıyan veya olup da tamamen değiştirilmesi gereken
yerlerde halihazır harita ve imar veya istikamet planı İmar ve İskan Bakanlığınca öncelikle
yapılır veya yaptırılır.
Bu planlar yapılıncaya kadar gelecekteki planlara göre esaslı inşaat yaptırılmasına
İmar ve İskan Bakanlığınca izin verilebilir.
Yukarıda yazılı hallerde veya yerinin değiştirilmesi gereken şehir ve kasabalarda
ilgililerin afetten masun yerlerde gösterilecek arsalar üzerinde, ilk barınma tedbiri olarak
geçici baraka inşaasına izin verilebilir. Bu türlü geçici inşaatın, imar planı olan yerlerde,
afetin vukuundan; imar planı olmıyan veya değiştirilen veya yerleri değiştirilecek olan şehir
ve kasabalarda, yeni planların onanmasından itibaren bir yıl içinde sahipleri tarafından
yıkılması mecburidir. Aksi halde masrafları yıkıntı bedelinden ödenmek üzere mahallin en
büyük mülkiye amirinin emri ile belediyelerce yıktırılır. Bu bir yıllık süre zaruret halinde
ilgili valiliğin teklifi üzerine İmar ve İskan Bakanlığınca gerektiği kadar uzatılabilir.
Afet Bölgelerindeki bir topluluğun kaldırılarak başka yerlere taşınması:
Madde 16 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Genel hayata etkili afetlerden önce veya sonra kesin lüzum üzerine meskün bir
topluluğun bir kısmının veya tamamının kaldırılarak başka mahallere toplu olarak veyahut
dağıtılarak yerleştirilmesi İçişleri, Maliye, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Milli
Eğitim, Sanayi, İmar ve İskan ve köylerde Köy İşlerine bakan Bakanlıklar mütehassıs
temsilcilerinden kurulacak bir komite incelendikten sonra Bakanlar Kurulu Kararı ile İmar ve
İskan Bakanlığı tarafından yaptırılır. (1)
Ancak bu toplu nakiller aynı belediye ve köy sınırları içinde ise Bakanlar Kurulu
kararına lüzum kalmaksızın İçişleri ve İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken yapılır.
——————————
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 7 nci maddeye bakınız.
3209
Taşınma yeri afet bölgesinin bulunduğu il sınırları dışında tespit edildiği takdirde,
afetzedelerin taşınması ile ilgili giderler İmar ve İskan Bakanlığınca afetler fonundan
karşılanır.
Kıymet takdiri, parselleme ve dağıtma:
Madde 17 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Afet gören yerlerde hasara uğrıyan kısımlar içinde bulunan taşınmaz mallarla, yine
aynı yerde, üzerine bina yaptırılmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca tespit edilen taşınmaz
malların kıymetleri aşağıdaki maddelerde gösterildiği şekilde takdir ve tespit edilir. (Yeniden
yerleşme yapılmıyacak afet yerlerindeki taşınmaz mallar için kıymet belgesi düzenlenmez.)
Bu kıymetlere göre taşınmaz mallar için birer kıymet belgesi tanzimine ve bu
belgelerin sahiplerine verilmesi karşılığında sözü geçen taşınmaz malları Hazine adına tescil
ettirmeye İmar ve İskan Bakanlığı yetkilidir.
Tescil sırasında, vergi kıymet ve vukuat belgeleri aranmaz.
Madde 18 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Bu kanuna göre afet sebebiyle İmar ve İskan Bakanlığınca lüzum görülecek yerlerin
kadastrosu ilanların yapılmasına kadastro komisyonlarının kurulmasına lüzum kalmaksızın
kadastro postalarına belediyece ve köy ihtiyar heyetince iki bilirkişi verilmek ve tasarruf
tetkikleri, mahalli kadastro müdürü ve tapu memuru tarafından ifa olunmak suretiyle 2613
sayılı Kadastro ve Tapu Tahrir Kanununa göre öncelikle Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğünce yaptırılır.
Anlaşmazlıklar mahalli mahkemelerce hallolunur.
Sözü edilen kadastro işlerine ilişkin uygulama İmar ve İskan Bakanlığı ile Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık arasında müştereken tespit edilecek
esaslar dahilinde yapılır.
Madde 19 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
17 nci maddedeki taşınmaz malların bedelleri, köylerde köy ihtiyar heyetlerinden bir
kişi, mahallin en büyük mülkiye amirince görevlendirilecek bir fen elemanı ve mahalli maliye
veya tapu teşkilatından bir kişiden, şehir ve kasabalarda işe belediye meclisi üyelerinden bir,
mahalli maliye veya tapu teşkilatından bir ve en büyük mülkiye amirince görevlendirilecek
bir teknik elemandan meydana gelecek üç kişilik komisyon marifetiyle takdir ettirilir. Teknik
eleman bulunmayan yerlerde bu işlerden anlıyan bir kimse komisyona alınır. Komisyonlar
mahallin en büyük mülkiye amirleri tarafından teşkil edilir. Komisyonlar aralarında
seçecekleri başkanın başkanlığında çalışır ve çoğunluğa göre karar verir. Komisyon üyeleri
istinkaf edemezler ve çekimser oy kullanamazlar.
Sözü geçen taşınmaz malların yüz ölçülerini, özelliklerini ve takdir edilen bedeli içine
alan cetveller, 10 gün süre ile, mahalli imkan ve şartlara göre ilan olunur.
Takdir edilen kıymete karşı ilan süresinin bitiminden itibaren 7 gün içinde taşınmaz
malın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir. Davanın açıldığı
tarihten itibaren, 8 gün içinde taraflar mahkemeye çağırılırlar. Bu davalar basit muhakeme
usulüne tabidir ve diğer davalara tercihli olarak görülür. Davanın açılması veya temyiz talebi,
bu kanuna göre yapılacak işlemleri ve inşaat işlerini hiçbir suretle durduramaz. Bu davalar
dolayısiyle, mahkemelerce ihtiyati tedbir kararı verilemez.
Madde 20 – 19 uncu maddede yazılı itiraz müddetinin sonunda itiraz
edilmiyen veya itiraz edilip kesinleşmiş hükümle tesbit edilmiş olan kıymetleri
gösteren
3210
belgeler, sahipleri adına tanzim olunarak belediye ve köy ihtiyar heyetlerince müracaatlarında
kendilerine veya kanuni mümessillerine verilir. Hisseli veya intikali yapılmamış
gayrimenkullerin kıymet belgeleri hissedarları veya kanuni mirascıları adına tanzim olunur.
Bu kıymet belgelerinin kayıtları kaymakam veya vali tarafından tasdikli defterlerde tutulur.
Tapuda kaydı bulunmıyan veya mülkiyeti ihtilaflı veyahut veraset ilamı ibraz edilmemiş olan
gayrimenkullere ait kıymet belgelerine mülk sahibinin veya mutasarrıfının adı yazılmıyarak
sadece ada ve parsel sayısı, yüzölçüsü ve evsafı ile takdir edilen bedeli kaydedilir. Bunlar
belediye veya köy kasasında muhafaza edilerek sahipleri belli oldukça isimleri yazılıp
kendilerine verilir. Bu nevi belgelere ait bedeller Türkiye Emlak Kredi Bankasında mahfuz
tutulur. İlan tarihinden itibaren 10 yıl içinde sahibi çıkmıyan kıymet belgeleri hükümsüz
addedilir ve bankadaki mukabilleri fon hesabına iade olunur.
Madde 21 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Afet bölgesi içinde ve dışında tespit olunan imar ve iskan alanları içindeki taşınmaz
mallardan Hazineye, özel idareye, belediyeye, köy tüzel kişiliğine veya katma bütçeli
dairelere ait olanlardan (Vakıflar Genel Müdürlüğü taşınmaz malları ile, Hazineye, özel idare
ve belediyeye ait taşınmaz mallardan bir kamu hizmetine tahsis edilenler hariç) ihtiyaca
tekabül eden miktarı, İmar ve İskan Bakanlığının isteği üzerine bedelsiz olarak bu işe tahsis
ve temlik olunur.
Afet sahaları içinde ve dışında yeniden kurulacak iskan yerleri (Şehir, kasaba, köy) ile
mevcut iskan sahalarına yapılacak eklemeler için, yukarıdaki hükümler dairesinde arazi
temini mümkün olmıyan hallerde (Normal gelişme alanlarına öncelik verilmek şartiyle) arazi
ve bina satınalınabileceği gibi, kamulaştırma mevzuatı dahilinde, kamulaştırma da yapılabilir.
Bu maddeye göre sağlanan taşınmaz mallar İmar ve İskan Bakanlığının isteği üzerine,
ayrıca ferağ şartı aranmaksızm Hazine adına re'sen tescil olunur.
Madde 22 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
17 ve 21 inci maddeler gereğince sağlanan taşınmaz mallar, birleştirildikten sonra
İmar ve İskan Bakanlığınca onanmış imar ve istikamet planlarına göre parsellere ayrılır. Bu
suretle meydana gelen parseller adı geçen Bakanlığın isteği üzerine ilgili tapu dairesince tescil
olunur.
Madde 23 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Hazine mülkiyetine geçen arsalardan İmar ve İskan Bakanlığınca görülen lüzum
üzerine, toplu inşaat yapılmıyan yerlerde bu kanundan faydalanacak olanlardan yapısını belli
süre içerisinde yapmayı taahhüt edenlere noter huzurunda kura çekilerek arsaları
verilebileceği gibi, bunlara ayrıca teknik yardım ve borçlandırmak suretiyle yapı malzemesi
ve para yardımıda yapılabilir.
Üzerinde toplu inşaat yapılacak veya yukardaki fıkraya göre verilecek arsaların
bedelleri İmar ve İskan Bakanlığınca tespit edilir.
Ellerinde kıymet belgesi bulunanların borçlarından bu belge tutarı düşülür; fazlası
kendilerine ödenir ve noksanı borçlandırılır.
Kıymet belgesi sahiplerinden bina yapmıyacaklara istedikleri takdirde arsa verilebilir.
İmar planında kamu hizmet tesisleriyle ibadet yerleri için gösterilen yerler İmar ve
İskan Bakanlığının izni ile ilgili müesseselere bedelsiz olarak verilir.
Yukarıdaki fıkralar gereğince dağıtım ve tahsise tabi tutulan arsalar, İmar ve İskan
Bakanlığının isteği üzerine, tapu dairesi tarafından tahsis edildikleri şahıslar, hissedarlar veya
varisleri adına tescil olunur.
3211
Madde 24 – Bu kanunda yazılı afetler sebebiyle kullanılamıyacak hale gelmiş olan
binalar, arsa hükmünde olup kıymet takdirine ithal edilmiyen enkaz ve malzeme mal sahibine
aittir.
Madde 25 – Bu kanunun şümulüne giren gayrimenkullerin vergi borçları tapuca
tescil muamelesinin yapılmasına mani teşkil etmez.
Madde 26 – (Değişik: 1/9/1960 - 74/1 md.)
Bu kanun hükümlerine göre inşa edilecek binalarla yapılacak (Yol, kanalizasyon, su,
elektrik gibi) amme tesisleri İmar ve İskan Bakanlığınca yapılır veya yaptırılır. (1)
Madde 27 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
İnşa edilecek binalar için yapılacak harcamalar ile, üzerine bina yapılan arsaların
bedelleri o binaların maliyetini teşkil eder. Harita alımı,imar planı ve proje düzenlenmesi,
araştırma ve gerekli teknik yardım giderleri ile yeniden yapılacak veya tamir edilecek kamuya
ait yol, su, elektrik ve kanalizasyon tesisleri giderleri borçlandırmaya tabi tutulmaz.
Taşınmaz mal için bu şekilde tespit edilen maliyet bedellerinden sahiplerine ait
kıymet belgelerindeki miktarlar çıktıktan sonra, geri kalanı borçlandırmaya esas tutulur. (2)
Kıymet belgelerindeki bedellerin fazla olması halinde aradaki fark sahiplerine ödenir.
Madde 28 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
(Değişik birinci fıkra: 29/5/2003-4864/2 md.) Bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da
bina yaptırılmasını isteyenlerin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca yapılacak yardıma ilişkin olarak mahallî ilân tarihinden
itibaren iki ay içinde mahallin en büyük mülkî amirine yazılı başvuruda bulunmaları ve taahhütname vermeleri zorunludur.
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bu süreyi bir ay uzatmaya yetkilidir. Bu müracaatın yapılmasında ve alınmasında hasar tespit
raporlarında yer alan hasar oranlarına bakılmaz.
Kamulaştırma sahasındaki bina sahipleri için bu süre kamulaştırma kararının
kendilerine bildirilmesi veya ilan tarihinden itibaren hesaplanır.
İhale suretiyle yapılacak inşaatlarda ihale tarihinden, emanet usulü ile yapılacak
inşaatlarda emanet kararının alınmasından sonra İmar ve İskan Bakanlığınca haklı
görülmiyecek bir sebeple taahhüdünden dönenlerden, kusurlarının derecesine göre, 500
liradan 2000 liraya kadar tazminat alınarak fona yatırılır.
Yapılarını kendileri yapacak olanlardan ise, arsaların elde edilme işlemlerinin
sonuçlandırılmasından sonra taahhüdünden dönenlerin; bunlara ait yapı ve arsalar satılarak
muacceliyet kesbeden borçları kapatılır. Satış bedeli borçlandırma bedelinden az olursa farkı
tahsilinde fona yatırılmak üzere Türkiye Emlak Kredi Bankası tarafından kendi alacağı gibi
taahhütname sahibinden tahsil olunur.
Madde 29 – (Değişik: 31/8/1999 - KHK - 574/2 Md.)
Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar
planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan
ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir.
Aynı bina içinde hak sahibi ebeveyn ile birlikte oturan evli kişilerin durumu,
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca bu konuda hazırlanacak yönetmelik gereğince takdir ve
tespit edilir.
——————————
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 1, 2 nci maddelere bakınız.
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 4 ncü maddeye bakınız.
3212
Kendilerine ait olmayan arsa veya arazi üzerine inşaat ruhsatı almaksızın bina inşa
eden yapı sahipleri ile yer kayması, bu baskını, kaya düşmesi ve benzeri sebeplerle imar
planında yapı yapılması sakıncalı olarak belirlenen yerlerde ruhsatsız olarak yapılan yapıların
sahipleri haksahibi olarak kabul edilmez.
Kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya
dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemez.
Yıkık olduğu veya ağır, orta ve az derecede hasar gördüğü belirlenen binalardan
mülkiyeti tüzel kişilere ait olanlara yardım yapılmaz.
Afete uğramasıyla ekonomik ve sosyal hayatı kesintiye uğratan dükkan ve fırın gibi
binalar için de sahiplerine, borçlandırma hükümleri dairesinde, Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı'nca belirlenecek esaslara göre inşaat kredisi verilebilir. O yerde kendisine veya
eşine ait müstakil hasarsız başka bir işyeri bulunanlar, bu yardımdan faydalanamazlar.
(Değişik son fıkra: 29/5/2003-4864/3 md.) Hasarlı bina veya işyeri sigortalı ise yapılacak yardımdan sigorta tutarı
indirilmez.
Madde 30 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
İştirak veya müşterek mülkiyet halinde bulunan bina için hissedarlarına bu kanun
hükümlerinden faydalanılarak yine aynı şekilde hisseli olmak üzere yalnız bir bina yaptırılır.
Ancak, yıkılan, yanan, ağır hasara uğrayan, yahut afetle ilgili kamulaştırma dolayısiyle
yıktırılması gereken yerlerdeki binalarla,afete uğrıyabilecek bölgelerdeki binalarda, birden
fazla aile ikamet ettiği takdirde, her aile bu kanun hükümlerinden ayrı ayrı faydalanabilirler.
Madde 31 – (Değişik: 4/4/1985 - 3177/1 md.)
Bu Kanuna veya afete ilişkin hükümler taşıyan diğer kanunlara göre, yapılan veya
yaptırılan binalardan ve çeşitli biçimlerde iktisap olunan arsa veya arazilerden türlü sebeplerle
arta kalanlar halihazır durumlarıyla, aşağıdaki öncelik sırasına göre;
a) Afetten zarar gören veya zarar görmesi muhtemel bulunanlardan hak sahibi
olanlara, bu Kanun esaslarına göre,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarına, faizsiz ve en çok 2 yıl vade ile,
c) Mahalli belediyeler, İl Özel İdareleri, köy tüzelkişileri ile gerçek ve tüzelkişilere, %
25 (yüzde yirmibeş) peşin alınmak kaydıyla % 20 (yüzde yirmi) faiz ve en çok 5 yıl vade ile,
Valiliklerince tespit ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onaylanacak rayiç bedel
üzerinden satılabilir veya devredilebilir.
Türlü sebeplerle artakalan arazi, arsa veya binaların satış veya devredilmesine,
satılamayanların veya devredilemeyenlerin kiralanmasına dair esaslar Bayındırlık ve İskan
Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.
(Ek son fıkra:29/5/2003-4864/4 md.) Birinci fıkrada belirtilen bina, arsa ve araziler, Bayındırlık ve İskân
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz olarak devredilebilir.
Madde 32 – Bu kanun dairesinde inşa edilen binaların 1837 sayılı kanunun muaddel
4 üncü ve 6188 sayılı kanunun 13 üncü maddelerindeki muafiyetten istifade edebilmesi için
bu maddeler mucibince verilmesi meşrut olan beyannameler, binaların hak sahiplerine teslimi
tarihinden itibaren üç ay içerisinde verilir.
Mali hükümler : (1)
Madde 33 – (Değişik: 14/7/2004-5217/20 md.)
Aşağıda sayılan gelirler Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır ve bütçeye
gelir kaydedilir:
a) Bu Kanun uyarınca borçlu bulunan hak sahiplerince yatırılacak taksit ve faiz ödemeleri.
b) Bu Kanun uyarınca yaptırılan ve ihtiyaç fazlası olduğu anlaşılan konutların satışından elde edilecek gelirler.
_____________
(1) Bu madde başlığı “Fon teşkili ve fonda yapılacak yardımlar, harcama usulleri” iken 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı
Kanunun 6 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
3213
c) Bu Kanun uyarınca kamulaştırılan veya satın alınan araziler üzerinde oluşturulan ve ihtiyaç fazlası olduğu
anlaşılan arsaların satışından elde edilen gelirler.
d) Nakdi yardım ve bağışlar.
Bu Kanun gereğince yapılacak ödemeler Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bütçesinde yer alan afet tertiplerinden
yapılır.
Acil durumlarda il valilikleri adına açılacak acil afet hesaplarına, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bütçesinin afet
tertiplerinden ödeme yapılır.
Bu hesaplardan yapılacak harcamaların belgeleri il özel idaresinde saklanır ve il özel idare bütçesi ile birlikte
Sayıştayca denetlenir. Yıl sonunda harcanmayan miktarlar ile faiz gelirleri birinci fıkrada belirtilen hesaba yatırılır.
Afet tertipleri ve acil afet hesaplarından verilecek avanslar ile yapılacak yardım ve harcamaların usul ve esasları
Maliye Bakanlığı ve Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
Tabiî afet nedeniyle kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından her ne ad altında olursa olsun
toplanan nakdî bağış ve yardımlar, Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü adına açılacak özel hesaplarda toplanır
ve nemalandırılır. Gerektiğinde döviz hesabı da açılabilir. Bu hesaplarda toplanan tutarlar Maliye Bakanlığınca ihtiyaca göre
ilgili kurum bütçelerine özel gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle kullandırılır. Bu ödeneklerden yılı içerisinde
kullanılmayan tutarları, ertesi yıl bütçesine devren özel gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Çeşitli kanunlarda Afetler Fonuna yapılan atıflar, afet tertiplerine veya acil afet
hesaplarına yapılmış sayılır.
Madde 34 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 35 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 36 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
a) Afet sebebiyle yeniden inşa ve onarılacak yapılarla bunlara ait yol,su, elektrik ve
kanalizasyon tesisleri, kadastro, harita ve İmar Planı yapımı,
b) Arazi, bina, yapı malzemesi, her türlü makina,motorlu taşıt araç,gereç, alat, edevat
alınması ve sağlanması,
c) Afetlerin zararını önleme, gerekli tedbirleri araştırma, etüt,kiralama, taşıma,
yıktırma ve personele yapılacak ödemeler,
d) Konut yapan tüzel kişilerle ortaklık kurmak veya bu amaçla çalışan kuruluşlara
iştirak etmek,
e) Afet hizmetlerine ilişkin diğer işler için ayrılacak para miktarı ile,
3214
f) Afete uğrayanlara veya uğraması muhtemel olanlara inşaat ve onarım için ne
şekilde yardım yapılacağı, miktarı, istekliler arasında gözetilecek sıra esasları, müracaat ve
istek şekilleri,inşa olunacak binaların yerleri,sayıları, tipleri, yapı şartları, inşa tarzları, çeşitli
kısımların boyutları ve diğer hususlar,
İmar ve İskan Bakanlığınca tespit ve ifa olunur.
Madde 37 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 38 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 39 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 40 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
(Değişik: 4/4/1985 - 3177/1 md.) Bu Kanuna göre arsa olarak dağıtılan veya üzerinde
bina inşa edilen taşınmaz mallar, hak sahiplerine borçlandırma senetleri imza ettirilmek sureti
ile verilir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca o yerde borçlandırmanın ilanı tarihinden itibaren
Bakanlıkça kabul edilebilir mazereti dışında 2 ay içerisinde borçlanmalarını yapmayanlarla,
borçlanmasını yapmış olmasına rağmen binayı Bakanlıkça mahallinde yaptırılacak duyurudan
itibaren 45 gün içinde teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer.
Bu taşınmaz mallar üzerine, Türkiye Emlak Kredi Bankasının isteği ile, bu banka
lehine, tapu dairelerince borçlandırma senetlerine dayanılarak, kanuni ipotek tesis olunur.
Konut ve konut inşaası ve sair yardımlar için yapılacak borçlandırmalar faizsizdir.
Dükkan ve fırın gibi yerler için yapılacak borçlandırmalar ise yıllık % 4 (Yüzde dört) faize
tabidir.
Borçluların hesaplarına tahakkuk ettirilecek faizler, banka ve sigorta işlemleri
vergisinden muaftır.
Borçlandırma bedelleri, konut, konut inşası, arsa ve sair yardımlarda en az 20 ve en
çok 30; dükkan ve fırın gibi yerler için yapılan yardımlarda ise,en az 5 ve on çok 15 yılda ve
eşit taksitler halinde tahsil edilerek fon hesabına yatırılır.
(Değişik altıncı fıkra: 30/3/2005 – 5327/4 md.) İlk taksit, ihaleli ve emanet işlerinde
inşaatların bitirilip hak sahiplerine teslimi tarihinden itibaren iki yıl sonra, Evini Yapana
Yardım Yönteminde ve orta hasarlı konut ve işyerlerinin onarımında ise son kredi diliminin
hak sahibine ödendiği tarihten itibaren iki yıl sonra başlar.
Vadesinde ödenmiyen taksitlerden, geçen günler için yıllık % 5 (Yüzde beş)
nispetinde gecikme faizi tahsil olunur. Vadesinden en az 1 yıl evvel ödenen taksitler, taşınmaz
malları satmak veya satılmak suretiyle hesap kapatılması halleri hariç % 10 (Yüzde on)
indirime tabi tutulur. İndirim miktarı bankaca fon hesabından mahsubedilir.
Üstüste üç yıl taksidini ödemeyenlerin borçları muacceliyet kesbedeceği gibi, borcun
tamamı ödenmeden taşınmaz malların başkalarına satılması halinde de borcun tamamı
muacceliyet kesbeder. Bu hükmün uygulanmasında maliyet bedelinden yapılan indirimler
tekrar borca eklenmek suretiyle hesaba katılır. Özel afet kanunlarına göre yapılan binalar
hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır.
Muacceliyet kesbeden hesaplar bankaca kendi usul ve mevzuatına göre takip edilir.
Satışa çıkarılan taşınmaz mallara istekli çıkmadığı takdirde, banka en son yapılan satışta,
takdir edilen kıymetin % 50 sine (Yüzde ellisine) kadar ihaleye iştirak ederek fon hesabına
satın alabilir.
Bu şekilde satın alınan mallar, 31 inci maddeye göre işlem yapılmak üzere, İmar ve
İskan Bakanlığına devredilir.
3215
Rehin açıkları ile rehinsiz alacaklardan tahsili mümkün olmayan alacaklar haciz
vesikasına bağlandıktan sonra fon hesabından mahsup edilir.
Afetten hasar görmüş binaların onarımı veya kendi yapısını kendi yapacak kimse için
yapılan para yardımlarına ait borçlandırmalarda; taşınmaz malı tapusuz ise, kadastro işlemleri
sonuçlanıncaya kadar ilgili kimsenin varsa başka tapulu taşınmaz malının ipotek edilmesi,
yoksa, kefalet suretiyle borçlandırma yapılır.
Banka lehine tesis olunacak ipotek muamelesi bu maddenin 1 inci fıkrasına göre tapu
dairelerince takrir alınmadan yapılır.
İnşaatın devamı sırasında veya bitiminden itibaren bir yıl içinde, genel hayata etkili
olsun olmasın, ikinci bir afetle binanın zarar görmesi halinde borçlandırma miktarından zarar
oranında indirim yapılır. Afetzede isterse,borçlandırma hükümleri dairesinde, İmar ve İskan
Bakanlığınca tespit olunacak miktarda yeniden inşaat yardımı yapılabilir.
Bu kanuna ve afetle ilgili hüküm taşıyan diğer kanunlara göre, ayrı tarihlerde iki defa
hak sahibi olarak konut yardımı gören veya görecek olanlardan, genel hayata etkili üçüncü bir
afetten konutları oturulamıyacak derecede zarar gören hak sahiplerinin ödeme güçlerini
kaybetmeleri halinde, İmar ve İskan Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu Kararı ile önceki
borç bakiyeleri terkin olunabilir. (1)
Madde 41 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 42 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Bu kanunun uygulanması dolayısiyle taşınmaz malların alım, satım, ipotek, tapu -
kadastro işlemleri, yeniden inşa edilecek veya onarılacaklarla ilgili ihale, sözleşme,
ruhsatname ve sair işlemler ve bu kanundan faydalanacakların verecekleri beyanname,
taahhütname ve yapacakları sözleşmeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Tapu işlemleri sırasında 27/7/1967 gün ve 930 sayılı kanunun tasarruf bonosu tevdiatı
ile ilgili hükümleri uygulanmaz.
Madde 43 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Bu kanunun birinci maddesinde yazılı afetlerden önce veya sonra alınacak tedbirler arasında(2)
a) Ecnebi memleketlerden ithal veya iç piyasadan tedarik olunacak her türlü vasıta,
makina, alat, gıda maddeleri ve giyim eşyası, tesis ve inşaat malzemesinin deniz, demir ve
havayolları vasıtaları ile yapılan nakliyatında asgari ücret tarifeleri tatbik olunur.
Türkiye Kızılay Derneği tarafından bu amaçla yapılacak nakliyat dahi bu hükme
tabidir.
b) 4, 6, 8 ve 9 uncu maddelerde sözü edilen yükümlülerden taşıma ücreti alınmaz.
______________
(1)Bu hükmün uygulanmasında ek 4 üncü maddeye bakınız.
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 1 ve 2 nci maddelere baknız.
3216
c) Şehir, kasaba ve köylerde afete uğrayanların veya uğraması muhtemel olanların
geçici veya devamlı inşaat veya tesisat işlerinde kullanılmak üzere, İmar ve İskan
Bakanlığının isteği üzerine, lüzumlu orman emvali orman idaresince, Devlet
müesseselerinden temini gereken diğer inşaat malzemesi de ilgili Devlet müesseselerince, en
yakın istif yeri, depo veya fabrikalarından, kesme taşıma ve imal masrafları karşılığında,
öncelikle tahsis olunur.
İmar ve İskan Bakanlığı,gerektiğinde bu malzemeleri depo etmeğe yetkilidir.
Tahsis olunacak veya stok edilecek orman emvali ve diğer malzemenin cins, miktar
ve niteliği İmar ve İskan Bakanlığınca tespit olunur.
d) İmar ve İskan Bakanlığınca dış memleketlerden, mevcut kotalara bağlı
kalınmaksızın, öncelikle ve ivedilikle, baraka, hazır konut, çadır, her türlü yapı malzemesi,
makina (İş ve yapı makinaları dahil), motorlu taşıt,araç, gereç, alat, edevat, cihaz, yedek parça
ithal edilebilir veya ettirilebilir. İthal edilen bu mallar gümrük resminden, bu resimle birlikte
alınan diğer vergi ve resimlerle belediye hissesinden ve ithalatla ilgili Hazine hissesinden
muaftır. (1)
Madde 44 – (Mülga : 20/6/2001 - 4684/6 md.)
Madde 45 – Afetlerden zarar görenlere yardımda bulunmak üzere kurulan Milli
Yardım Komitesi ile mahalli yardım komitelerine makbuz mukabilinde yapılacak bağış ve
yardımlar her türlü vergi, resim ve harcdan müstesna olduğu gibi bunların gelir ve kurumlar
vergileri mükellefleri tarafından masraf kaydı da caizdir.
Afetlerden zarar görenlere tahsis edilmek üzere tertip edilen temsil,konser ve spor
eğlenceleri de her türlü vergi, resim ve harctan muaf tutulur.
Madde 46 – 33 üncü maddede yazılı (Değişik ibare : 20/6/2001 - 4684/6 md.) afet
tertiplerinden yapılacak sarfiyat Artırma, Eksiltme ve İhale, Divanı Muhasebat ve Muhasebei
Umumiye kanunlarına tabi değildir. (2) (3) (4)
Ceza hükümleri:
Madde 47 – a) Yardıma davet anında şehir, kasaba ve köylerde bulunup da makbul
bir mazeretleri olmaksızın salahiyetli memurlar tarafından yapılan davete icabet etmiyenler
veya icabet edip de çalışmıyanlar veya verilen işi yapmıyanlar hakkında vali ve kaymakamlar
tarafından 25 liradan 100 liraya kadar hafif para cezası verilir.
Ancak, bu cezaya tebellüğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alakalılarca mahalli sulh
ceza mahkemesine itirazda bulunabilir.
Bu itiraz evrak üzerinde tetkik edilerek karara bağlanır.
b) Afet bölgelerinde felaketzedelere yardım maksadiyle Devlet daire ve
müesseseleriyle hususi idareler, belediyeler ve kö yler ve amme menafiine
hadim hayır cemiyetleri tarafından bedelli veya bedelsiz olarak verilen inşaat
malzemesi
___________________
(1) Bu madde ile tanınan, ithalde alınan her türlü vergi, resim ve harç muafiyeti 6/5/1986 tarih ve 3283 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile
kaldırılmıştır.
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 6 ncı maddeye bakınız.
(3) Bu maddede geçen “fondan” ibaresi, 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunla “afet
tertiplerinden” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. Değişiklik hükmü 1/1/2002
tarihinde yürürlüğe girecektir.
(1) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun 81 inci maddesine ve 28/12/2004 tarihli ve 5277
sayılı 2005 Mali Yılı Bütçe Kanununun 37 nci maddesine bakınız.
3217
veya alat ve edevatı veya diğer malları satan veya devreden veya başka maksatlarla
kullananlar hakkında fiilleri daha ağır cezayı istilzam etmediği takdirde 500 liradan 2 000
liraya kadar ağır para cezasına ve bu malzeme, alat ve edevat ve malların kimin elinde
bulunursa bulunsun istirdadına, mevcut olmadıkları takdirde bedellerinin tazminine
hükmolunur.
c) Devlet veya Devlete bağlı idarelerle sermayesinin en az yarısı Devlete ait müessese
memurlarına afet dolayısiyle verilen vazifeyi ifada ihmal ve suiistimallerinden veya bu
maksatla kendilerine verilen para ve malları zimmete geçirmelerinden veya suç teşkil eden
sair fiillerinden dolayı haklarında Devlet memurları hakkındaki ceza hükümleri tatbik olunur.
Madde 48 – Bu kanuna göre alınacak para cezaları Türk Ceza Kanunu hükümleri
dairesinde tahsil olunur.
Madde 49 – Bu kanun hükümlerine muhalefet edenler hakkında yapılacak tahkikat ve
takibat 3005 sayılı Meşhut Suçların Muhakeme Usulü hakkındaki Kanunun birinci
maddesinin (A) bendindeki mahal ve aynı kanunun 4 üncü maddesinde yazılı zaman
kayıtlarına bakılmaksızın mezkür kanun hükümlerine tevfikan icra olunur ve bu kanuna
muhalefetten dolayı açılacak davalara sulh ceza mahkemelerinde bakılır.
Çeşitli hükümler:
Madde 50 – Bu kanunda yazılı vazife ve hizmetlere tahsis edilmiş olan menkul ve
gayrimenkul mallarla her türlü hak ve alacaklar, para ve para hükmündeki kıymetli evrak
Devlet mallarından sayılır.
Madde 51 – a) 4373 sayılı kanunun bu kanuna muhalif hükümleri,
b) 4623 sayılı kanun,
c) 5607 sayılı kanun,
d) 2510 sayılı İskan Kanununun 5098 sayılı kanunla muaddel 8 inci maddesi,
e) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 264 üncü maddesi, mer'iyetten
kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
Bu kanun gereğince yapılacak bina ve tesislere gerekli inşaat malzemeleri, İmar ve
İskan Bakanlığının isteği üzerine ilgili resmi müesseselerce öncelikle tahsis olunur.
Ek Madde 2 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
Bir yerin genel hayatına etkili tabii afetler dolayısiyle, kurulan yerlere içme suyu
getirilmesi, bağlantı yollarının ve elektrik tesislerinin yapılması meskün yeri tehdideden dere
ve sel yataklarının ıslahı ve diğer hizmetler İmar ve İskan Bakanlığının isteği üzerine ilgili
Bakanlık ve müesseselerce öncelikle yapılır.
Ek Madde 3 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
Afete uğrayan ve bu kanuna göre hak sahibi olan vatandaşların Hazineye ve diğer
kamu kurumlarına olan borçları geçim durumları gözönüne alınarak İmar ve İskan
Bakanlığının teklifi üzerine, adı geçen kurumlarca ertelenir. (Vergi Usul Kanunu ile Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanun hükümleri saklıdır.)
Ek Madde 4 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
Gerek bu kanuna veya afetlerle ilgili hükümler kapsıyan öteki kanunlara göre emanet,
ihale veya evini yapana yardım yoliyle yapılan veya yaptırılacak olan binaların, gerekse geçici
6 ncı madde hükmünden faydalananların borçları, ilgililerin geçim durumları ve bölgenin
özelliği dolayısiyle bina maliyetlerini artırıcı yönden unsurların tesir derecesi gözönünde
bulundurularak, zorunlu hallerde Bakanlar Kurulu karariyle maliyet ve borçlandırma
bedellerinin yarısına kadar indirim yapılabilir.
Bu hükümden kimlerin ne miktarda ve ne ölçüde faydalanacağına ilişkin esaslar İmar
ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur.
Bu madde hükmü her bina için bir defa uygulanır.
3218
Ek Madde 5 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
İmar ve İskan Bakanlığı, afet hizmetlerini süratle ele almak, düzeninde yürütmek ve
sonuçlandırmak üzere, gerekli teşkilatı kurar; bu teşkilatın merkez, bölge ve mahalli kademe
ve üniteleri bu Bakanlıkça tespit olunur.
(Mülga : 2 nci ve 3 üncü fıkralar; 20/6/2001 -4684/6 md.) (1)
Afet hizmetlerinin yoğunlaştığı ve şümullendiği hallerde, ilgili Bakanlıklar ve
kurumlar, İmar ve İskan Bakanının isteği üzerine, yeteri kadar teknik ve idari personeli,
hizmet için lüzumlu araç, gereç ve malzemeyi ve bunların kullanılması ve tamiri ile ilgili
ekipmanı, geçici olarak, bu teşkilat emrine vermekle yükümlüdürler. Geçici personelin maaş,
ücret, yevmiye ve benzer hakları esas dairelerince ödenir.
Ek Madde 6 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
33 üncü maddeye göre tesis olunan (Değişik ibare:20/6/2001 -4684/6 md.) afet
tertiplerinden (2) yapılacak harcamaların denetimi, Sayıştayca, ait olduğu yılın sonunda
(Değişik ibare:20/6/2001 -4684/6 md.) Afet Harcamaları Yönetmeliği (2) esaslarına göre
yapılır.
Ek Madde 7 – (Ek: 2/7/1968 - 1051/2 md.)
Bu kanun gereğince; tarım arazileri,umumi hayata müessir ölçüde zarar gören ve
görmesi muhtemel olan çiftçi ailelerinin iskan suretiyle topraklandırılmasına Bakanlar Kurulu
kararına uyularak, Köy İşleri Bakanlığınca öncelik verilir.
Ek Madde 8 – (Ek: 16/11/1995 - 4133/5 md.)
1 inci ve 2 nci derece deprem bölgelerindeki köy yerleşim yerleri ile kasaba, ilçe ve il
merkezlerinde meydana gelen depremler nedeniyle, orta hasar gördüğü teknik ekiplerce tespit
edilen ve betonarme olmayan konutların hak sahiplerine kendilerinin isteği halinde, orta
hasarlı konutlarını yıkıp, yeniden yapmak koşuluyla bir defaya mahsus olmak üzere
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca gerekli miktarda, bu Kanunda öngörülen borçlandırma ve
kredilendirme usulleri çerçevesinde arsa ve kredi verilir.
Ek Madde 9 – (Ek: 15/10/1999 - KHK - 581/1 md.; Değişik: 27/5/2004-5178/7
md.)
1 inci maddede öngörülen afetlerle ilgili olarak yeni yerleşim alanları sağlanması
amacıyla mera vasfı taşıyan yerlerin tahsis amacı, 4342 sayılı Mera Kanunu hükümlerine göre
değiştirilerek, Hazine adına arsa olarak tescil ettirilir. Bu arsalar, tescil tarihi itibarıyla
öngörülen amaçla kullanılmak üzere Bayındırlık ve İskân Bakanlığına tahsis edilmiş sayılır.
Ek Madde 10 – (Ek:15/10/1999-KHK-581/1 md.;Değişik: 8/12/1999-KHK-589/4
md.)
(Değişik birinci fıkra : 23/3/2000 - KHK - 598/1 md.) Orman Bakanlığınca, bilim
ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına
dönüştürülmesi de mümkün olmayan orman sınırları dışına çıkarılmış ve çıkarılacak alanlar,
genel hayatı etkileyen doğal afet yerlerinde afete maruz kalan kamu kurum ve kuruluşları ile
diğer afetzedelerin iskanlarını temin için Bayındırlık ve İskan Bakanlığına devredilebilir.
Devredilen bu yerler üzerinde 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının
Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre hak sahibi statüsünde kişiler bulunması
halinde bu hak sahiplerine ait yerler. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca bedeli Afetler
Fonundan karşılanmak üzere kamulaştırılabilir.
________________
(1) Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunla
yürürlükten kaldırılmış olup, bu hüküm 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe girecektir.
(2) 20/6/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunla bu maddede geçen “fon hesabından” ibaresi
“afet tertiplerinden”, “Fon Harcama Yönetmeliği” ibaresi ise “Afet Harcamaları Yönetmeliği”
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. Bu hüküm 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe girecektir.
3218-1
(Ek : 23/3/2000 - KHK - 598/1 md.) Genel hayatı etkileyen afete maruz yerlerde
afetzedelerin iskanı için Başbakanlıkça görevlendirilen bir kurum veya kuruluşun veya
Bayındırlık ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine Orman Bakanlığınca belirlenen alanlarda,
3402 sayılı Kadastro Kanununun 22 nci maddesinin kadastrosu yapılmış olan yerlerin ikinci
defa kadastroya tabi tutulamayacağına ilişkin hükmü uygulanmaz.
(Ek : 23/3/2000 - KHK - 598/1 md.) Birinci fıkraya göre Bayındırlık ve İskan
Bakanlığına devredilecek alanların tespiti amacıyla Orman Bakanlığınca yeteri kadar orman
kadastro komisyonu görevlendirilir ve bu tespit sırasında ilan süresi bir hafta, itiraz süresi bir
ay olarak uygulanır.
(Ek : 23/3/2000 - KHK - 598/1 md.) 6831 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ilk
defa yapılacak orman kadastrosu uygulamasındaki işlemlere ilişkin sürelerde de üçüncü fıkra
hükümleri uygulanır.
6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine göre,
Devlet ormanları, kamu yararı gözetilerek afet bölgesinde bulunan kamu kurum ve kuruluşları
ile doğal afete maruz kalan afetzedelerin iskanının temini için Bayındırlık ve İskan
Bakanlığına 49 yıl süre ile bedelsiz olarak tahsis edilebilir.
Ek Madde 11 – (Ek: 15/10/1999-KHK-581/1 md.)
Genel bütçeye dahil olmayan kamu kurum ve kuruluşlarınca doğal afete maruz kalan
bölgelere yapılacak bağış ve yardımlar ile eğitim amacıyla yapılmış veya yapılacak olan
yardımlar 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 832
sayılı Sayıştay Kanunu hükümlerine tabi değildir.
Geçici Madde 1 – Bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce;
A) 1958 yılında vukubulan sel baskınından zarar gören Çankırı Vilayet Merkezi,
B) 1958 yılında vukubulan sel baskınından zarar gören Kırşehir Vilayetinin Kızılca
ve Örcün köyleri,
C) 1958 yılında vukubulan yangında zarar gören Bursa Vilayeti Merkezi,
D) Yer kaymasından zarar gören Malatya Vilayetinin Darende Kazasına bağlı Sultanlı
Köyü,
E) Sel baskınından ve toprak kaymasından zarar gören Niğde Vilayetinin Merkez
Kazasına bağlı Gümüşler Kasabası ile Aksaray Kazasına bağlı Çimeli-Uzartık Köyü,
F) Yer sarsıntısından zarar gören Muş Vilayetinin Malazgirt Kazası hakkında da bu
kanun hükümleri tatbik olunur.
Birinci fıkrada yazılı mahallerde vukua gelen afetler dolayısiyle 1959
mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (A/2) işaretli cetvelin İmar ve
İskan Vekaleti kısmının 751 inci (Yer sarsıntısı ve diğer afetlerden zarar gören
bölgelere
3218-2
3219
yardım) faslındaki tahsisattan Türkiye Kızılay Umumi Merkezi Reisliğine devrolunan ve bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihte bakiye kalan meblağ, bu kanunla tesis edilen fona
devredilir.
Geçici Madde 2 – 6409, 6610, 6683, 6746, 7010, 7048 sayılı kanunlara göre
yapılmakta olan işler o kanunlardaki hükümler dairesinde neticelendirilir. Şu kadar ki,
bütçelerle verilmiş olan tahsisat bu işlerin neticelendirilmesine kifayet etmediği takdirde bu
kanunla tesis edilen fondan lüzumlu miktarları İmar ve İskan Vekaleti tefrik edebilir.
Geçici Madde 3 – 1959 Mali yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı (A/1) işaretli
cetvelin İmar ve İskan Vekaleti kısmının 421 inci faslı ile aynı cetvelin Toprak ve İskan İşleri
Umum Müdürlüğü kısmının 425 inci faslının 50 nci maddesinde tabii afetler için konulmuş
tahsisatları bu kanunla teşkil edilen fona devretmeye Maliye Vekili mezundur.
Geçici Madde 4 – Fonun toplanma ve paraların sarf şekli talimatname ile tayin
olununcaya kadar geçecek zaman zarfında tatbik olunacak esaslar Maliye ve İmar ve İskan
Vekaletlerince müştereken tesbit olunur.
Geçici Madde 5 – Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce vuku bulan umumi
hayata müessir afetlerin vuku bulduğu yerlerde de bu kanun hükümlerini tatbika İcra Vekilleri
Heyeti salahiyetlidir.
Geçici Madde 6 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Bu kanunun yayımı tarihinden önce afet bölgelerinde, afetten zarar görenlere Türkiye
Emlak Kredi Bankasının kendi kaynaklarından yapılan ikrazat ile, adı geçen bankanın yine
kendi kaynaklarından inşa ederek borçlandırma suretiyle afetzedelere tahsis ettiği konutların
maliyet bedelleri ve bu kanunun yayımı tarihine kadar bu hesaplara tahakkuk ettirip, henüz
tahsil edemediği faiz, masraf ve anaparadan ibaret borç bakiyesi ve halen tahsis edemediği
konutların maliyet bedelleri bu kanunla teşkil olunan fondan karşılanır.
Fona intikal eden şahıs borçları içindeki faizler kaldırılarak faizsiz borç üzerinden
yapılacak borçlandırmalar, vade ve tahsil işleriyle ilişkin uygulamalar 40 ıncı maddeye göre
yürütülür.
Ancak, Türkiye Emlak Kredi Bankasının bu alacaklarının fon hesabından tasfiye
edilebilmesi ve afetzedelerden zarar görenlerin 40 ıncı madde hükmünden faydalanabilmeleri
için, zarar gören kimselerin:
a) O yerde, afetin vukuu tarihinde meskene malik olması ve bu meskenin afet
dolayısiyle oturulmaz bir hale gelmiş bulunması,
b) Türkiye Emlak Kredi Bankasının borç verdiği bu paralarla yapılan veya bankanın
yaptırarak tahsis ettiği veya edeceği binanın mesken olarak yapılmış olması,
şarttır.
Yukardaki esaslara göre fondan karşılanacak borçlar kanunun yürürlüğe girdiği tarihi
takip eden takvim yılından itibaren 15 yıl içinde fonun mali imkanlarına uygun taksitlerle ve
yüzde 5 faizle birlikte İmar ve İskan Bakanlığınca, Türkiye Emlak Kredi Bankasına ödenir.
3220
Geçici Madde 7 – (Değişik: 2/7/1968 - 1051/1 md.)
Bu kanunun çeşitli maddelerinde düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler
hazırlanıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu kanuna aykırı olmıyan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 8 – (Ek: 4/4/1985 - 3177/3 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce borçlanma işlemleri tamamlanmadan
kullanılan binaların hak sahiplerinin; borçlanması gerekan tarih ile borçlandığı tarih
arasındaki gecikmiş taksitleri, geri kalan borçlanma yıllarında ödeyeceği taksit sayısına eşit
olarak bölünmek sureti ile ilave edilir. Ancak, geri kalan borçlanma süresi 5 yıldan az ise bu
süre 5 yıla çıkarılır.
Borçlandırma işlemleri bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde
maliyet bedeli üzerinden tamamlanır.
Bir yıl içerisinde borçlanma işlemini tamamlamayanlar kullandıkları konutlardan
tahliye ettirilir ve kullandıkları süre için Valilikçe tespit ettirilecek emsal kira bedeli
kendilerinden tahsil edilerek Fon'a gelir kaydedilir.
Geçici Madde 9 – (Ek: 4/4/1985 - 3177/3 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce afet nedeniyle yaptırılmış binalara hak
sahibi olmadığı halde yerleştirilmiş bulunan ve halen mülkiyeti üzerlerine devir edilmemiş
olanlara, oturdukları binalar, rayiç bedeli karşılığında devredilir. Bu bedelin bir yıl içinde
defaten veya en çok 4 taksitte Fon'a yatırılması şarttır.
Geçici Madde 10 – (Ek: 4/4/1985 - 3177/3 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce borçlandığı halde binasını devir
almayanlara Bakanlıkça mahallinde yaptırılacak duyuru ile 2 ay süre tanınır. Bu süre içinde
binasını teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer. Teslim alanlar için geçici 8
inci madde hükümleri uygulanır. Teslim alınmayan binalar 31 inci maddeye göre yeniden
değerlendirilir.
Geçici Madde 11 – (Ek: 4/4/1985 - 3177/3 md.)
Afetten zarar gören veya zarar görmesi muhtemel bulunanlardan çeşitli nedenlerle
hak sahibi olamayanlara bir defaya mahsus olmak üzere Bakanlıkça mahallinde yapılacak
duyuru tarihinden itibaran 3 ay içinde başvuranlara rayiç bedel üzerinden satış yapılır.
Valiliklerce yapılacak satış işleminde fazla müracaat halinde gerektiğinde kura
usulüne başvurulur.
Geçici Madde 12 – (Ek: 28/8/1992 - 3838/17 md.) Mart 1992 tarihinde Erzincan,
Gümüşhane ve Tunceli İllerinde Vuku Bulan Deprem Afetine İlişkin Hizmetlerin
Yürütülmesi Hakkında Kanun kapsamına giren yörelerde köy yerleşim birimlerindeki orta
hasarlı konutlar ile merkez ve ilçe mahallelerindeki betonarme olmayan konutların hak
sahiplerine kendilerinin isteği halinde ve orta hasarlı konutlarını yıkıp yeniden yapmak
koşuluyla Kanunun öngördüğü borçlandırma usulleri çerçevesinde ve bir defaya mahsus
olmak üzere 65 milyon lira kredi verilir.
3220-1
Geçici Madde 13 – (Ek: 31/8/1999 - KHK-574/3 md.) (1)
(Değişik ibare : 23/3/2000 - KHK - 598/2 md.) 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999
tarihinde vuku bulan depremler dolayısıyla genel hayata etkili afete maruz bölgede yer alan
illerde afete maruz kalanların, hasar tespiti ve hak sahipliği işlemlerine dair esas ve usullerin
belirlenmesi ile geçici ve kesin iskanlarının temini amacıyla yeni yerleşim alanlarının tespiti
ve prefabrik veya kalıcı konutların, kamu yapıları ve tesislerinin inşaat ve esaslı onarım
işlerinin yapımı için her türlü alım, satım, hizmet, yapım,kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni
hakları tesis etmede ve taşıma işlerinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yetkilidir.
Ancak, Milli Savunma Bakanlığının inşaat, milli ve Nato altyapı hizmetleri ile
Ulaştırma Bakanlığına bağlı genel müdürlüklere kanunlar ile yapım yetkisi verilmiş olan özel
ihtisas işleri birinci fıkra hükmüne tabi değildir.
(Değişik : 1/5/2000 - KHK - 599/1 md.) Gerçek ve tüzel kişiler, deprem bölgesindeki
konut ve işyeri ihtiyacını karşılamak ve hibe edilmek üzere Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca
gösterilecek yerlerde ve bu Bakanlıkça belirlenecek tip projelere uygun konut yapabilir veya
yaptırabilir. Ayrıca, gerçek ve tüzel kişiler deprem bölgesinde okul, hastane, sağlık ocağı ve
benzeri sosyal alt yapı ihtiyacını karşılamak ve hibe edilmek üzere ilgili bakanlık ile
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca gösterilecek ve onaylanacak projelere uygun olarak yapı
yapabilir veya yaptırabilirler.
Bu kapsamda yapılacak işler ile 1999 yılı yatırım programı gereğince afet bölgesinde
yapılacak işler; 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununa, 2886 sayılı Devlet İhale
Kanununa, 832 sayılı Sayıştay Kanununun vize ve tescil hükümlerine ve 3194 sayılı İmar
Kanununun plan ve parselasyon ile ilgili işlemlerindeki askı, ilan, itirazlara dair sürelere
ilişkin hükümlerine tabi değildir. (2)
Geçici Madde 14 – (Ek: 31/8/1999 - KHK-574/3 md.)
Afetzedelerin yerleşmelerini çok hızlı bir şekilde sağlayabilmek amacıyla; araştırma,
sondaj, imalat, prototip imalat, keşif, etüt, harita, plan, proje, müşavirlik, kontrollük ve
benzeri her türlü hizmetleri müşavirlik firmaları vasıtasıyla yaptırmaya Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı yetkilidir.
Geçici Madde 15 – (Ek: 31/8/1999 - KHK - 574/3 md.)
Türk Ticaret Kanununa ve Vergi Usul Kanununa göre tutulması ve tasdiki zorunlu
defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgelerini 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999
tarihlerinde vuku bulan depremler nedeniyle kaybeden mükellefler, durumu öğrendiği tarihten
itibaren 2 ay içinde yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Mahkeme
gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir belge almamış olan
mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Ancak tabii afete uğrayan
yerlerde bulunan mükellefin il veya ilçe idare kurullarından defter ve belgelerinin zayi
olduğuna ilişkin olarak alacağı belge de yetkili mahkemeden alınmış belge hükmündedir. (3)
Geçici Madde 16 – (Ek: 16/9/1999 - KHK - 577/1 md.)
17 Ağustos 1999 tarihinde vuku bulan deprem dolayısıyla genel hayata etkili afete
maruz bölgede yer alan illerde afete maruz kalan Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanımındaki
yapı ve (Ek ibare: 27/10/1999 - KHK 582/3 md.) tesisler ve oturdukları kamu konutları
hasara uğrayan personel ile birlik, karargah ve tesislerin konuş yeri değişikliği sebebiyle
atanan personelin geçici ve kesin iskan ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılacak tesislerin;
hasar tespiti,deprem bölgesinde veya zorunlu hallerde başka bir bölgede yeniden inşası ve
esaslı onarım işlerinin yapımı ve tesislerin işletilmesine ve tefrişine yönelik her türlü alım,
satım, hizmet, yapım, kira trampa, mülkiyetin gayri ayni hakları tesis etmede ve taşıma
işlerinde Milli Savunma ve İçişleri bakanlıkları yetkilidir.
Deprem nedeniyle hasar gören bu yapı ve tesislerin bir an önce inşası ve esaslı
onarımının sağlanması amacıyla; araştırma, sondaj, imalat, prototip imalat, keşif, etüt, harita,
plan, proje, müşavirlik, kontrollük ve benzeri her türlü hizmetleri müşavirlik firmaları
vasıtasıyla yaptırmaya Milli Savunma ve İçişleri bakanlıkları yetkilidir.
____________
(1) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun 81 inci maddesine ve 28/12/2004 tarihli ve 5277
sayılı 2005 Mali Yılı Bütçe Kanununun 37 nci maddesine bakınız.
(2) Bu maddede yer alan “17 Ağustos 1999 tarihinde vuku bulan deprem” ibaresi 23/3/2000
tarihli ve 598 sayılı KHK’nin 2 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(3) Bu maddede yer alan “17 Ağustos 1999 tarihinde vuku bulan deprem” ibaresi, 8/12/1999 tarih ve 589 sayılı KHK’nin 5 inci maddesiyle
metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
3220-2
Bu kapsamda yapılacak işler ile 1999 yılı yatırım programı gereğince afet bölgesinde
yapılacak işler; 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununa, 2886 sayılı Devlet İhale
Kanununa, 832 sayılı Sayıştay Kanununun vize ve tescil hükümlerine ve 3194 sayılı İmar
Kanununun plan ve parselasyon ile ilgili işlemlerindeki askı, ilan, itirazlara dair sürelere
ilişkin hükümlerine tabi değildir.
Geçici Madde 17 – (Ek: 25/9/1999 - KHK - 580/1 md.)
17 Ağustos 1999 tarihinde vuku bulan deprem dolayısıyla genel hayata etkili afete
maruz bölgede yer alan illerde afete maruz kalanlardan bu Kanun kapsamında hak sahibi
olanlar ile doğal afet nedeniyle; ikamet ettiği konutu hasara uğrayan veya eşini ya da birinci
derecede yakınını kaybeden kişilerden bu durumlarını il valiliklerince verilecek belgelerle
tevsik edenlerin konut ihtiyacını karşılamak ve bunlara hibe edilmek üzere, Maliye
Bakanlığınca, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına tahsis edilmiş olan hazine arazi ve arsaları
üzerinde gerçek ve tüzel kişiler tarafından konut yapılmasına izin verilebilir. Ancak tahsis
edilen hazine arazi ve arsasının devir ve temlikine ilişkin işlemler, konutların afetzedelere
teslim edildiği tarihte yapılır. Bu şekilde konut sahibi olacak hak sahiplerine ayrıca bu Kanun
hükümlerine göre konut veya konut kredisi verilmez.
Geçici Madde 18 – (Ek: 25/9/1999 - KHK - 580/1 md.)
17 Ağustos 1999 tarihinde vuku bulan deprem nedeniyle hizmet bina ve tesislerinin
tamamen tahrip olması sonucunda başka bölgelere nakledilen kamu personeline, Başbakan
onayı ile belirlenecek miktarda ve onsekiz ayı geçmemek üzere geçici barınma yardımı
yapılır. Bu yardım için gerekli kaynak, 23/7/1995 tarihli ve 4123 sayılı Kanunun 5 inci
maddesi kapsamında sağlanır.(1)
Geçici Madde 19 – (Değişik : 19/4/2001 - 4649/2 md.)
17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde vuku bulan depremlerin yol açtığı
hasarların giderilmesi amacıyla Dünya Bankası, Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası, Avrupa
Yatırım Bankası ve benzeri uluslararası finans kuruluşlarından sağlanacak olan dış kredi ve
hibelerde finans edilecek geçici 13 ve 14 üncü maddeler kapsamındaki tüm işler Başbakanlık
tarafından koordine edilir ve Başbakanlıkça görevlendirilen bir kurum veya kuruluş tarafından
yürütülür.
Geçici Madde 20 – (Ek: 25/9/1999 - KHK - 580/1 md.) Geçici 19 uncu madde
kapsamında sağlanacak dış kredi ve hibelerle finanse edilecek projelerin uygulanması
dolayısıyla taşınmaz malların alım, satım, ipotek, tapu-kadastro işlemleri, satın alınacak yahut
yeniden inşa edilecek veya onarılacak taşınır ve taşınmaz mallarla ilgili ihale, sözleşme,
ruhsatname ve sair işlemler, yapım işleri ve alt yapı ile ilgili her türlü belediye işlemleri ve bu
uygulamadan faydalanacakların verecekleri beyanname, taahhütname ve yapacakları
sözleşmeler, eğitime katkı payı da dahil olmak üzere her türlü vergi, resim, katkı payı ve
harçtan muaftır. Söz konusu projeler kapsamında bulunan her türlü yapı malzemesi, makine
(kamu kuruluşları için alınacak iş ve yapı makineleri dahil), motorlu taşıt, araç, gereç, alet,
edevat, cihaz ve yedek parça ithal edilebilir veya ithal ettirilebilir. İthal edilen bu mallar
gümrük vergisi ve bu vergi ile birlikte alınan her türlü vergi, resim, harç, fon ve diğer mali
mükellefiyetlerden muaftır.
Geçici Madde 21 – (Ek - 25/2/2000 - KHK - 597/1 md.)
17/8/1999 ve 12/11/1999 tarihlerinde meydana gelen depremler nedeniyle yıkılan
veya ağır ve orta derecede hasar gören % 70 seviyesinde tamamlanmış konut kooperatiflerinin
üyelerine yalnız bir kooperatif ve bir tek üyelik için hak sahipliği tanınır.
______________
(1) Bu maddede yer alan “biryılı” ibaresi, 19/4/2001 tarih ve 4649 Sayılı Kanun ile “Onsekizayı” olarak değiştirilmişmiş ve metne
işlenmiştir.
3220-3
Hak sahiplerinin tespitinde, kooperatif yönetim kurulunca hazırlanmış ve imza altına alınmış olan noterden onaylı en
son üye isim listesi esas alınır. Bu üyelik, 29 uncu maddeye göre hak sahibi kabul edildikten sonra kredi borcu ödeninceye
kadar değiştirilemez veya bu hak başkasına devredilemez.
Konut kooperatiflerinin inşaat seviyelerinin tespiti, aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Kredi kullanılan kuruluşun teknik elemanlarınca hazırlanan en son ekspertiz
raporundan,
b) Kredi kullanılmamışsa belediyelerin vizelerinden,
c) İnşaat ihale yolu ile yapılıyorsa hak ediş raporlarından,
d) Bunların dışında, kullanılan ve fiş, fatura gibi belgeler ile belgelendirilen
malzemelerden,
tespit olunur.
Bitmiş, fakat iskan edilmeyen kooperatif binalarından yıkılan veya ağır hasar
görenlere bir üyelik hakkı için 6 milyar lira kredi verilir. İnşaatın seviyesine göre, belirlenecek
kredi miktarı %70 ila %100 arasında değişen inşaat seviyesi yüzdesi ile kredi üst limiti olan 6
milyar liranın çarpımı ile bulunur.
Bitmiş, fakat iskan edilmeyen kooperatif binalarından orta hasar görenlere bir üyelik
hakkı için 2 milyar lira kredi verilir. İnşaatın seviyesine göre belirlenecek kredi miktarı; %70
ila %100 arasında değişen inşaat seviyesi yüzdesi ile kredi üst limiti olan 2 milyar liranın
çarpımı ile bulunur.
Üyeler, olağan veya olağanüstü genel kurul kararı ile yönetim kuruluna kredi
kullanma, kredi ile yapılacak iş ve işlemleri yapma ve yürütme konularında yetki verirler.
Konut kooperatifi üyesi hak sahiplerinden; konutları yıkılan veya ağır ve orta
derecede hasar görenlere yukarıda belirtilen yardımlar dışında başka bir yardım yapılmaz.
Yönetim kurulu üyeleri, bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre yapılacak iş ve
işlemlerde Devlet memurları gibi sorumlu tutulur.
Geçici Madde 22 – (Ek - 23/3/2000 - KHK - 598/4 md.)
17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde vuku bulan depremler nedeniyle hak
sahiplerinin kesin iskanlarının sağlanması için yeni yerleşim alanlarında yapılacak kalıcı
konutların, alan içi ve alan dışı alt yapı tesislerini oluşturacak karayolu, demiryolu, su,
elektrik, doğalgaz ve kanalizasyon tesisleri için gerekli olan alanların kamulaştırılması ve
irtifak hakkı tesisi Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca bu Kanunun ilgili hükümlerine göre ve
bedeli Afetler Fonundan karşılanmak üzere öncelikle yapılır.
Madde 52 – Bu Kanun neşri tarihinde mer'iyete girer.
Madde 53 – Bu Kanunu icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
3220-4
3221
7269 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ
GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
74 —
6/9/1960
1051 —
17/7/1968
2479 —
25/6/1981
3177 —
11/4/1985
3838 —
5/9/1992
3956 —
30/12/1993
4133 --- 1/1/1995
tarihinden geçerli
olmak üzere
yayımı tarihi olan
19/11/1995
KHK-574 —
1/9/1999
KHK-577 —
30/9/1999
KHK-578 —
30/9/1999
KHK-580 —
13/10/1999
KHK-581 —
1/11/1999
KHK-589 —
17/1/2000
KHK-597
23/5/2000
KHK-598
23/5/2000
KHK-599
23/5/2000
4649 13/10/2000 tarihinden geçerli olmak üzere
26/4/2001
4684 a) 1 inci maddenin (A) ve (B) fıkraları
25/11/2000 tarihinden geçerli olarak
3/7/2001
b) 5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15 ve 16 ncı
maddeleri ile geçici 3 üncü maddesinin
(f) fıkrası dışındaki diğer fıkraları
1/1/2002
c)Geçici 3 üncü maddesinin (f) fıkrası 1/1/2001
tarihinden geçerli olmak üzere
3/7/2001
d) Diğer maddeleri 3/7/2001
4864 3 üncü madde
17/8/1999
Diğer maddeleri 1/1/2003
tarihinden geçerli
olmak üzere 6/6/2003
5178 Ek Madde 9
8/6/2004
5217 Madde 33
1/1/2005
5230 Madde 33
31/7/2004
5327 40
6/4/2005
3222