Ziraatciyiz - Organik Tarım - Tarım Teknolojileri

YEM KANUNU
Kanun Numarası : 1734
Kabul Tarihi : 29/5/1973
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 7/6/1973 Sayı : 14557
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 12 Sayfa : 2273
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelik için, “Yönetmelikler Külliyatı”nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BÖLÜM I
Amaç ve Kapsam
Madde 1 – Bu Kanunun amacı; hayvanların rasyonel bir şekilde beslenmelerini
sağlamak ve hayvansal üretimi geliştirmek üzere, ticarete arz edilecek yemlerin hazırlanması,
imali, ithali, ihracı, sürüm ve satışını belli esaslara bağlamaktır.
Madde 2 – Ticarete arz edilecek yemlerin hazırlanması, imali, ithali, sürümü ve
satışları ile yemlerin özelliklerine göre sahip olacakları nitelikler ve ihtiva etmeleri gereken
temel besin maddeleri cins ve miktarlarının tespiti, bu yemlerin beyana ve tescile tabi
tutulmaları ve benzeri hususlar bu kanun hükümlerine tabidir.
BÖLÜM II
Tarifler ve Sınıflandırma
Madde 3 – Bu kanunda geçen başlıca terimlerin anlamları aşağıda gösterilmiştir:
Yem: Madde ve enerji bakımından hayvanın yaşama ve verim ihtiyaçlarını
karşılamak amacıyle ve belli sınır ve şartlarda yedirildiği zaman hayvan sağlığına zararlı
olmayan organik ve inorganik maddeler veya bunların karışımlarıdır.
Beyan: Ticarete arz edilecek yemlerde değer tayinine esas olan temel besin maddeleri
oranlarının yazılı olarak belirtilmesidir.
Ruhsat: Yem imal etmek üzere kurulan işletmelere asgari teknik ve sağlık şartlarını
haiz olmaları halinde verilen yem imal belgesidir.
5092
Tescil: Beyana tabi olan yemlerin ihtiva ettikleri her türlü maddelerin adları ile yemin
ticari adı ve nevinin ve değer tayinine esas olacak temel besin maddeleri muhtevaları
itibariyle norm veya standartlara uygun olmaları halinde Tarım Bakanlığınca ilgili kütüğe
kaydedilmesidir.
Kontrol: Yem imal eden işletmelerin asgari teknik ve sağlık şartları yönlerinden
denetimi ile yemlerin beyan ve tescile uygunluklarını tespit için yapılan fiziksel, kimyasal ve
gerektiğinde biyolojik muayene ve analizlerdir.
Temel besin maddeleri: Yemlerin terkibinde bulunan ve değer tayinine esas olan
hamprotein, hamyağ, hamselüloz, azotsuz özmaddeler, kalsiyum, fosfor ve benzeri besin
maddeleridir.
Madde 4 – Bu Kanuna göre yemler aşağıda belirtildiği şekilde sınıflandırılmıştır:
a) Kökeni bitkisel olan yemler: Yaş veya kuru olarak doğrudan doğruya kullanılmaya
elverişli olan her nevi otlar ile öğütülmemiş tane yemler, kök, yumru, meyve, saman, silaj
yemleri ve benzeri bitkisel yemlerdir.
b) Kökeni bitkisel olan sanayi kalıntıları: Bazı bitkisel ürünlerin işlenmesi sırasında
elde olunan un, nişasta, bira, şeker, bitkisel yağ ve benzeri sanayinin kalıntısı olarak ortaya
çıkan ve yem olarak kullanılabilen maddelerle öğütülmüş her türlü bitkisel yemlerdir.
c) Kökeni hayvansal olan yemler: Hayvan ve organları ile hayvansal ürünlerin özel
surette kurutulması ve öğütülmesinden elde olunan et unu, et - kemik unu, kemik unu,
kadavra unu, kan unu, balık unu, süt ve süt sanayi kalıntıları ve benzeri yemlerdir.
d) Mineral yemler: Kalsiyum, fosfor, tuz, iz mineraller, sentetik üre,amonyum tuzları
ve benzeri gibi sadece mineral maddeler veya bunların karışımlarından ibaret olan yemlerdir.
e) Yemlik preparatlar: Kimyasal analiz, sentez veya istihraç yolları ile fabrikasyon
şeklinde elde olunan ve yemin değerini artırmaya yardım edebilecek karakterdeki
müstahzarlar ile antibiyotik, hormon ve vitaminler gibi koruyucu maddeleri ihtiva eden
yemlerdir.
Hayvan hastalıklarının tedavisi veya önlenmesi maksadiyle kullanılan sulfamid,
antibiyotik, hormon ve vitamin gibi ilaç ve maddeler bu tarif dışındadır.
f) Karma yemler: Çeşitli yemlerin standardına uygun olarak karıştırılmasiyle elde
olunan yemlerdir.
BÖLÜM III
Beyan, Tescil, Ruhsat ve Kontrol İşleri
Madde 5 – Bu Kanuna tabi yemleri satış için imal eden resmi ve özel işletme ve
kurumlar yemlerin içinde bulunan ve değer tayinine esas olan temel besin maddeleri
oranlarını ve karışıma giren yemlerin adlarını yazılı olarak bir beyanname ile Tarım
Bakanlığına bildirmekle yükümlüdürler.
Hangi yemlerin beyana veya tescile tabi olacağı Tarım Bakanlığınca tayin ve ilan
olunur.
Yemlerin değer tayinine esas olan temel besin maddeleri oranları; ambalajlı olarak
satılan yemlerin ambalajları üzerine veya etiketlerine,
5093
Hastalıkların bulaşmasını önleme bakımından, bir defa kullanılmış bulunan yem
ambalaj kaplarının nev'i ve vasıflarına göre, tekrar yazılır. Ambalajsız olarak satılanların ise
yüz kilodan fazla miktarlardaki satışlarda, satıcı tarafından verilecek garanti belgesinde
belirtilir. Kullanılabilme şartları yönetmelikte belirtilir.
Madde 6 – Tescile tabi olan yemlerin,ticarete arz edilebilmesi için önceden Tarım
Bakanlığına tescil ettirilmesi mecburidir. Tescil ile ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir.
İthal edilecek tescile tabi yemler de bu hükme tabidir.
Madde 7 – Bu Kanun kapsamına giren kökeni hayvani olan yemler, minaral yemler,
yemlik preparatlar ile karma yemler gruplarına dahil olan yemleri satış için imal eden resmi
ve özel işletme ve kurumlar yem imalatına geçmeden önce bu kanuna göre Tarım
Bakanlığından ruhsat almaya mecburdurlar.
Bu gibi işletme ve kurumların tabi olacağı asgari teknik ve sağlık şartları
yönetmelikte gösterilir.
Gerektiği hallerde yemlerin toptan ve perakende satış fiyatları ilgili Bakanlıkların
mütalaası alınarak Tarım Bakanlığınca tespit olunur.
Ruhsat verilen işletmeler Tarım Bakanlığı yetkilileri tarafından yılda en az iki defa
kontrol edilir.
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına
verdiği yetkiler saklıdır.
Madde 8 – Bu kanunun kapsamına giren yemlerin ihraç ve ithali ilgili Bakanlıkların
mütalaası alınmak suretiyle Tarım Bakanlığının iznine tabidir.
Beyan ve tescile tabi olan yemlerin ticarete arz edilirken veya ithal ve ihraçları
sırasında fiziksel, kimyasal, biyolojik muayene ve analizlere dayanan kontrolları Tarım
Bakanlığınca yapılır. Kontrol için alınan örneklerin muayene veya analiz sonuçları en geç 30
gün içinde ilgililere bildirilir. Muayeneleri yapılmayan ve sonuçları ilgililere bildirilmeyen
yemler satışa çıkarılamaz.
Bu gibi yemlerden alınacak örneklerin şekil ve miktarları, bunların muayene ve analiz
metotları, rapor düzenlenmesi vesair ile ilgili hususlar yönetmelikte gösterilir.
Kontrol sonunda beyana ve tescile uygun olmadığı tespit edilen yemler hakkında bu
kanuna göre gerekli işlemler yapılır. Bu kanunda açık hükümler bulunmaması halinde genel
hükümlere göre hareket edilir.
Madde 9 – İmalatçı, satıcı veya bunların temsilcileri muayene veya analiz
sonuçlarına en çok 30 gün içinde itiraz edebilirler. Bu takdirde yeniden yapılacak muayene ve
analiz Tarım Bakanlığının diğer bir laboratuvarında veya üniversitede yaptırılır. Bu
laboratuvarın vereceği rapor kesindir.
Madde 10 – Tarım Bakanlığının yetkili elemanları yem imal, depo ve satış yerlerine
kontrol ve örnek almak maksadiyle izinsiz girebilirler.
Bu yerlerin sahipleri veya temsilcileri kendilerinden istenen bilgileri, yem ve yemlerle
ilgili maddeleri göstermeye ve kontrolu sağlayıcı tedbirleri almaya mecburdurlar.
Yem depolama ve satışa arz etme yerleri Tarım Bakanlığının ruhsatına tabidir.
Madde 11 – Tarım Bakanlığınca kontrol edilmek üzere alınan yem örnekleri için
bedel istenmez.
5094
BÖLÜM IV
Cezai Hükümler
Madde 12 – Beyan veya tescildeki niteliğe uymayan veya ambalajdaki vasıf veya
markası değiştirilmiş yahut tahrif edilmiş olan veya bozulmuş yahut değiştirilmiş veya
karıştırılmış yemleri; satışa arzedenler,bir aydan altı aya kadar hapis ve 500 liradan 2500
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Hayvan sağlığı için tehlikeli olan her çeşit
yemleri satışa arzedenler,üç aydan bir seneye kadar hapis ve 1000 liradan 5000 liraya kadar
ağır para cezası ile cezalandırılır.
Her iki halde, üç aya kadar, failin cürme vasıta kıldığı, meslek ve sanatın tatiline ve
suç mevzuu yemlerin müsaderesine de hükmolunur.
Madde 13 – Bu Kanunun 6, 7, 8 ve 10 uncu maddelerinde yazılı mecburiyetlere
uymayanlar seksenyedimilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılırlar.(1)
Madde 14 – Beyana veya tescile tabi oldukları halde,beyan veya tescil edilmemiş
bulunan yemler Tarım Bakanlığınca usulüne göre satıştan men edilir.
Madde 15 – Bu Kanunda yazılı suçlara ilişkin davalar sulh mahkemelerinde görülür.
(Ek: 24/4/2003-4854/5 md.) Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından
verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre
tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen
hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları
21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
BÖLÜM V
Kuruluş
Madde 16 – Bu Kanunun kapsadığı hizmetleri ifa etmek üzere Tarım Bakanlığı
bünyesinde "Yem Tescil ve Kontrol İşleri Dairesi" kurulur.
BÖLÜM VI
Türlü Hükümler
Madde 17 – Yem fabrikası kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler Tarım Bakanlığına
müracaatla kuracakları fabrikanın teknik özellikleri ve üretecekleri yemler bakımından
müsaade almak zorundadırlar.
Madde 18 – Tescil ettirdikleri yemleri imalden veya ruhsat aldıkları halde yem
imalinden vazgeçenler durumu bir ay içinde yazılı olarak Tarım Bakanlığına bildirirler.
Madde 19 – Türkiye'den transit olarak geçecek yemler bu Kanun hükümlerine tabi
değildirler.
Madde 20 – Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde kanunun uygulama
şeklini göstermek ve kanunun yönetmeliğe bıraktığı hususları düzenlemek üzere Tarım
Bakanlığınca bir yönetmelik hazırlanır ve Bakanlar Kurulu karariyle yürürlüğe konulur.
Geçici Madde 1 – Beyana veya tescile tabi yemlerin imalatçıları ve satıcıları bu
kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde beyan ve tescil ile ilgili hususları yerine
getirmekle yükümlüdürler.
Geçici Madde 2 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan ve yem imal
eden kurumlar veya işletmeler bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde
Tarım Bakanlığına başvurarak ruhsat almaya mecburdurlar.
Madde 21 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 22 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
____________________
(1) 24/4/2003 tarihli ve 4854 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, 13 üncü maddede yer alan "250 liradan 1000 liraya kadar hafif para
cezası" ibaresi, "seksenyedimilyon lira idarî para cezası" olarak 6/5/2003 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
5094-1
1734 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
4854 – 6/5/2003
5094-2