Ziraatciyiz - Organik Tarım - Tarım Teknolojileri

YERALTI SULARI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 167
Kabul Tarihi : 16/12/1960
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 23/12/1960 Sayı : 10688
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 4 Cilt : 1 Sayfa : 814
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Yeraltı sularının mülkiyeti:
Madde 1 – Yeraltı suları umumi sular meyanında olup Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.Bu
suların her türlü araştırılması, kullanılması, korunması ve tescili bu kanun hükümlerine tabidir.
Terimler:
Madde 2 – Bu kanunda yeraltı suyu ile ilgili olarak kullanılan terimler aşağıdaki manaları ifade eder:
Yeraltı suyu:
Yeraltındaki durgun veya hareket halinde olan bütün sulardır.
Yer altı suyu deposu:
Bünyesinde yeraltı suyu bulunan tabakalardır ki, bu tabakaların her hangi bir noktasından su
çekildiğinde, bütün su kütlesine tesir edilmiş olur.
Kimse:
Resmi, yarı resmi veya hususi hüviyeti haiz hakiki ve hükmi şahıslar.
Komşu :
Bitişik arazi sahibi veya aynı bölgede bulunan ve halin icaplarına göre bitişik arazi sahibi gibi aynı
yeraltı suyu imkanlarından faydalanması lazım gelen kimse.
Müracaat sahibi:
Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi isteyen kimse.
Belge sahibi:
Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almış olan kimse.
Faydalı kullanış:
Yeraltı suyunun içmede, temizlikte, belediye hizmetlerinde, hayvan sulamada, zirai sulamada,maden ve
sanayide, sportif vesair tesislerde kullanılması.
Faydalı ihtiyaç:
Yeraltı suyunu kullanacak kimsenin faydalı kullanışları için muhtaç olduğu su miktarı.
Emniyetli verim haddi:
Yeraltı suyu deposu verimine zarar vermeden devamlı olarak alınabilecek su miktarı.
3332
Araştırma kuyusu:
Yeraltı suyu hakkında bilgi edinmek üzere açılan kuyular.
İşletme kuyusu:
İstifadeye arzolunan kuyular.
Yeraltı suyu işletme sahalarının tesbit ve ilanı:
Madde 3 – (Değişik: 4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen Kabul: 7/2/1990 - 3612/37 md.)
Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltısuyu sahaları,Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün
teklifi üzerine,ilgili bakanlıkça "Yeraltısuyu İşletme Alanları" kabul ve ilan edilir.
İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde kuyu açılması:
Madde 4 – Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci madde hükmüne göre belge alınarak açılması
gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri Umum
Müdürlüğü tarafından tayin ve tesbit edilir.
Yeraltı suyu işletme sahalarında 8 inci madde şümülüne giren her türlü yeraltı suyu tesisleri, Bayındırlık
Bakanlığınca tanzim edilecek teknik talimatname hükümlerine göre meydana getirilir.
Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek
miktarını kullanmaya yetkilidir. (Ek cümleler: 3/7/2003-4916/22 md.) Bu miktarı aşan sular
ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere
çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında
bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç), 2886 sayılı Kanun
hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir. Tahsil edilen kira gelirinden; yer altı
veya kaynak suyunun çıktığı yer, köy sınırları içinde ise o yerdeki köy tüzel kişiliğine %15,
belediye sınırları içinde ise ilgili belediyeye % 25 oranında pay verilir.(1)
Faydalı ihtiyaç miktarı,tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle,
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tayin ve tesbit edilir.
İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında yeraltı suyu aranması ve kullanılması:
Madde 5 – İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında her arazi sahibi; arazisinde yeraltı suyu
aramak, suyu bulduktan sonra, bunun kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmak hakkına maliktir.
Ancak bu işler 8 inci maddenin şümülüne girdiği takdirde belge alınması mecburidir.
Faydalı ihtiyaç miktarı dördüncü madde hükümlerine göre tayin olunur.
Komşu hakkı:
Madde 6 – Arazisinde faydalı ihtiyaçları için yeter miktarda su bulunmıyan veya bu suyu elde etmesi
fahiş masrafı icabettiren bir kimsenin, komşu arazideki yeraltı suyundan istifade şartları 20 nci maddede sözü
geçen tüzükte belirtilir.
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün yetkileri:
Madde 7 – Yeraltı suyu etüd ve araştırmaları için Devlet Su İşleri, herhangi bir yerde kuyular açmak
veya açtırmak hakkına maliktir. Bu kuyular için istimlak yapılmaz.
_____________________
(1) Bu fıkrada yer alan “Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları,” ibaresi, 21/4/2005 tarihli ve
5335 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut
vakıflara ait sular hariç)," şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
3333
Araştırma kuyularından işletme kuyusu haline ifrağ edilenlerle, doğrudan doğruya işletme kuyusu olarak
açılan kuyular için, kuyu yeri ile geliş gidişe lüzumlu arazi Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından
istimlak olunur.İstimlak bedeli,kuyunun maliyet hesabına ithal edilir.İşletme kuyularının intifa hakkı Devlet Su
İşleri Umum Müdürlüğü tarafından hakiki veya hükmi şahıslara devredilebilir veya kiralanabilir.Devir veya kira
bedeli Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından takdir olunur.
Kuyunun intifa hakkının devrinde veya kiralanmasında arazi sahibine tercih hakkı tanınır.
Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti:
Madde 8 – Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması veya kuyuların açılması
için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması mecburidir:
a) (Değişik: 4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen Kabul: 7/2/1990 - 3612/38 md.) Su temini
maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
tarafından tesbit ve ilgili bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular
(el ile açılan kuyular hariç),
b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya meyilli her türlü galeriler ve
tüneller.
Bu kazıların yapılması ve kuyuların açılması su temini maksadını gütmemesi halinde, bunlar hakkında
belge aranmamakla beraber, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir.
Arama belgesi:
Madde 9 – Yeraltı suyu aranmasında belge almayı icabettiren işler için bir sene süreli arama belgesi
verilir.Bu süre içinde,arama bitirilmezse; belge sahibinin,sürenin son ayı içinde müracaat etmesi şartiyle belge
bir sene için temdit edilir. Bu süre zarfında da arama bitirilemezse; belge hükümsüz sayılır ve iş sahibi yeniden
belge alır.
Kullanma belgesi
Madde 10 – Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilir.
Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne müracaat ederek kullanma belgesi alır.
Islah ve tadil belgesi:
Madde 11 – Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının
verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülahazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi
bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez. Ancak, Devlet Su İşleri Umum
Müdürlüğünden "ıslah ve tadil belgesi" almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir.
Belgelerin ücret, resim ve harctan muafiyeti:
Madde 12 – Dokuzuncu, onuncu ve on birinci maddelerde sözü geçen belgeler hiçbir ücrete, damga
resmine, harca ve sair rüsuma tabi değildir.
Belge için müracaat:
Madde 13 – Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kimse, doğrudan, doğruya,
bulunduğu yerdeki Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilatına, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilatı
yoksa, en yakın mülkiye amiri vasıtasiyle, Devlet Su İşleri teşkilatına müracaatla belge talebinde bulunur.
3334
Müracaat sahibine, bir ay zarfında,belge verilmek veya reddedilmek suretiyle cevap verilir.
Aynı zamanda yapılan müracaatlarda su taleplerinin emniyetli verim haddine yaklaşması:
Madde 14 – Su taleplerinin yeraltı suyu deposunun emniyetli verim haddine yaklaşması halinde, belge
için yapılmış bir müracaattan sonra, bir hafta zarfında, aynı yeraltı su deposundan istifade etmek üzere,yapılacak
başka müracaatlar, ilgili Bakanlıkların temsilcilerinden müteşekkil bir heyet marifetiyle incelenerek taliplerden
hangilerine kullanma belgesi verileceği karara bağlanır.
Tescil:
Madde 15 – Bu kanun hükümlerine göre verilen bütün belgeler, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü
tarafından bir sicile kaydedilir.
Şartların tesbiti ve kontrolü:
Madde 16 – Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyuların açılmasında fen
elemanlarına tanınacak hak ve salahiyetlerle mesuliyetleri ve bu hususların kontrolü 20 nci maddede sözü geçen
tüzükte belirtilir.
Proje ve fenni mesuliyet:
Madde 17 – Bu kanun hükümlerine göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah edilecek her türlü yeraltı
suyu tesislerinin etüd, proje ve aplikasyonları, yetkili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete istinat
eder.
Satıh alüvyunları içerisinde açılan ve derinliği 8 inci madde gereğince ilan edilen haddi aşmayan kuyular
bu hüküm dışındadır.
Ceza hükümleri:
Madde 18 – Bu kanundaki vecibeleri yerine getirmeyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara
göre, daha ağır bir ceza ile cezalandırılmadıkları takdirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar.
a) Belge almadan sekizinci maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler
altıyüzdoksandörtmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılırlar. Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp
işletilmesinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi
halde, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. Tekerrürü halinde, ceza iki misli olur ve o kimseye
belge verilmez, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.(1)
b) Onuncu ve on birinci madde hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadil
faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmiyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri
vermiyenler,sekizinci maddenin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmiyenler üçyüzkırkyedimilyon lira idarî
para cezası ile cezalandırılırlar. Tekerrürü halinde, cezalar iki misli olur, belge verilmez veya verilmiş ise geri
alınır. Kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. (1)
c) (Mülga: 24/4/2003-4854/6 md.)
(Ek fıkra: 24/4/2003-4854/5 md.) Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları o yerin
en büyük mülkî amiri tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere
11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara
karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen
karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa
sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183
sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
İstisnalar:
Madde 19 – 6309 sayılı kanun hükümleri gereğince maden telakki edilen sularla 927,4268 ve 6977
sayılı kanunların hükümlerine tabi bulunan içmiye ve yıkanmaya mahsus şifalı maden suları, bu kanun
hükümlerinden istisna edilmiştir. Ancak, sekizinci maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur. (2)
——————————
(1) 24/4/2003 tarihli ve 4854 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, birinci fıkranın (a) bendinde yer alan, "500 liradan 3000
liraya kadar ağır para cezası" ibaresi, "altıyüzdoksandörtmilyon lira idarî para cezası"; (b) bendinde yer alan "500
liradan 1500 liraya kadar ağır para cezası" ibaresi, "üçyüzkırkyedimilyon lira idarî para cezası" olarak , 6/5/2003
tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu maddede geçen 4268 sayılı Kanun 3/3/1954 tarih ve 6309 sayılı Kanunun 158 inci maddesi ile 2 nci maddesi hükmü
hariç tutularak yürürlükten kaldırılmış olup, mezkür 2 nci madde de 10/6/1926 tarih ve 927 sayılı Kanuna Ek 5 inci madde
olarak eklenmiştir.
3335
Önce açılmış kuyular:
Geçici Madde 1 – (167 sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup teselsül için
numaralandırılmıştır.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olup da, zirai sulama ile maden işletmelerinde ve
sanayide kullanılan ve 8 inci maddenin şümulüne giren yeraltı suyu kuyuları için, bunların sahipleri, bu kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, 2 sene içinde kuyunun bulunduğu yerin bağlı bulunduğu Devlet Su İşleri
teşkilatına müracaat ederek, hususi formları doldurup vermekle mükelleftir. Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü;
bu formları inceliyerek kuyuların kullanma şartlarını tayin ve sahiplerine, müracaat tarihinden itibaren 1 ay
içinde kullanma belgesi verir.
İşbu geçici madde gereğince müddeti içinde belge almayanlar 500 liradan 1500 liraya kadar para cezası
ile cezalandırılır.
Tüzük hazırlanması:
Madde 20 – Bu kanunun tatbikatı ile ilgili hususlar için Bayındırlık, Tarım, Sanayi, İmar ve İskan
Bakanlıklarınca müştereken bir tüzük hazırlanır.
Madde 21 – Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 22 – Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
3336
3336-1
167 SAY1LI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
KHK/336 —
5/8/1988
3612 —
16/2/1990
4854 —
6/5/2003
4916 —
19/7/2003
5335 4
27/4/2005
3336-2