1.Anavatanı ve Tarihçesi:
Biberin anavatanının tropikal Amerika olduğu, buradan dünyaya yayıldığı kabul edilmektedir. Amerika’nın keşfi (1493) zamanında Meksika, Şili ve Peru civarındaki Kızılderililerin biber yetiştirdiği biliniyordu. Tropik Güney Amerika, özellikle Brezilya, çeşitli tür ve formların orijin merkezidir. Biber önce İspanya’ya, 1548 yılında İngiltere’ye, daha sonra orta Avrupa ve diğer Avrupa ülkelerine girmiştir. Balkan ülkelerinden sonra Türkler tarafından orta ve kuzey Afrika ülkelerine tanıtılmıştır.
2. SİSTEMATİKTEKİ YERİ
Takım: Malvales- Tubiflorae ya da Personatae
Familya: Solanaceae, Cins: Capsicum,Tür: Capsicum annuum L. Kromozom sayısı 2n=24.
Bailey tarafından yapılan sınıflandırmaya göre;
· C.annuum var.cerasiforme: Kiraz biberleridir, meyveleri küçük, 2-3 cm ve meyve dik durur.
· C.annuum var.conoides: Meyveleri konik veya uzunca, 2-10 cm, silindir şeklindedir, dik durur.
· C.annuum var.fasciculatum:Kırmızı salkım biberleridir, 5-8 cm uzunluktadır, meyve dik durur.
· C.annuum var.longum : Uzun sivri biberler grubudur, 5-30 cm uzunlukta ve sarkık durur
· C.annuum var.grossum: Dolmalık biber grubudur, İri 3-4 bölmeli, 3-10 cm,dik veya sarkık durur.
3.BOTANİK ÖZELLİKLERİ:
a) Kök: Başlangıçta kazık kök yapısı zamanla yan köklerin çıkmasıyla bütünlük kazanır. Toprakta 40-60 cm’lik alan içinde yayılır. Kökler 80 cm derinliğe kadar ulaşabilir.
b) Gövde ve Yapraklar: Başlangıçta otsu olan yapı zamanla odunsu bir hal alır. Gövde ve dallar boğum ve boğum aralarından oluşur. Narin ve kırılgan bir yapıya sahiptir. 50-200 cm arasında boylanabilir. Çok farklı tiplerde yaprak görülebilir: oval, yuvarlak, kenarları düz veya dalgalı, parlak, tüylü olabilir. Gövde ve meyvelerde antosiyanin maddesi etkisiyle mor renk görülebilir. Yaprak renkleri de açık yeşilden koyu yeşile kadar farklı renklerde olabilir.
c) Çiçek ve Tohum: Yaprak koltukları veya dal koltuklarında, bir ya da birden fazla çiçek bulunabilir. Erselik yapıdadır. Erkek ve dişi organ aynı çiçek üzerindedir. 5-7 arasında taç yaprak, 5 erkek organ ve 1 dişi organdan oluşur. Oval, sarımtrak, parlak renkte 1-4 mm tohumlara sahiptir.1 gramda 130- 200 adet tohum bulunur. Bin dane ağırlığı 5-7 gramdır. Tohum çimlenme gücünü 3-4 yıl sürdürebilmekte ve en uygun çimlenme sıcaklığı 26-30, minimum sıcaklık 8-10 derecedir.
4.BESLENME VE İNSAN SAĞLIĞI YÖNÜNDEN ÖNEMİ:
Biber, meyvesi yenen sebzeler arasında, değişik şekillerde en çok tüketilenlerden birisidir: Taze,Turşu, Kızartma, Dondurulmuş ürünler, Sos, Salça, ,Toz Biber, Konserve, Biber Suyu ve Baharat olarak kullanımının dışında İlaç Yapımında da yararlanılır:
Sinir, mide ve salgı bezlerine iyi gelir. İştah açar, sindirimi kolaylaştırır. İdrar söktürücüdür. Deniz tutmasına, Adale ağrısı ve Romatizma için kullanılır.Kan dolaşımı ve basıncını düzenler.
İçerdiği değişik mineral ve vitaminler yanında, acı çeşitlerde acı ve yakıcı tadı veren alkoloidleri de içerir; Capsaicin (C18H28NO3) alkoloidi bulunur.Bu alkoloidler mide salgısını arttırarak iştah açar ve sindirimi kolaylaştırır.
100 gr taze biberde; 1,5 gr protein, 5,4 gr karbonhidrat, 1 gr yağ, 38 Kalori, 338 A.I.U vitamini, 0,053 B1 Thiamin, 0,035 B2 Riboflavin, 111,4 Ascorbik asid, 0,303 mg Niacin, 4 mg Ca, 15 mg P, 0,88 mg Fe, içermektedir. Görüldüğü gibi C vitamini yönünden en zengin sebze türüdür diyebiliriz. Domateste 17,6 , Patlıcanda 1,3 ve Hıyarda 4,7 ‘dir.
5. GİRİŞ
Biber önemli sebzelerden biri olup, taze ve salça halinde yemeklere renk verir. Ayrıca salata, turşu ve toz halinde bol miktarda değerlendirilir. Yeşil biber denilince, C vitamini akla gelir; içeriğinde bulunan “capsicin” maddesinin oranına göre meydana gelen acılık iştahı arttırıcı vasfı ile birlikte sindirim sistemine bir çeşit dezenfekte edici madde olarak ayrı bir önem taşımaktadır.
İç pazarla birlikte son yıllarda orta ve kuzey Avrupa ülkelerine istenilen çeşidin ihracatının ümit verici olması ile ekim sahaları ve ürünlerin miktarı gün geçtikçe artmaktadır.
6. ÇEŞİTLER
Ülkemizin birçok yerinde yetiştirilen Biber çeşitleri şunlardır;
Sivri Biberler:
Bu grupta uzun, narin yapılı, genelde orta koyulukta yeşil renkli, ince duvarlı, genelde tatlı bazen acı biberlerle, daha koyu yeşil, daha kalın duvarlı, oldukça sert dokulu, daha kısa boylu, acı ve tatlı çeşitleri içeren uzun koyu yeşil biberler yer almaktadır.
Çarliston Biberler:
Uzun biberler yer almakla beraber daha iri, daha kalın duvarlı ve etli olduklarından ayrı bir grup teşkil etmektedirler. Sarı ve yeşil renkli çeşitleri olduğu gibi lezzetleri de acı veya tatlı olmaktadır.
İri kırmızı Biberler:
Uzun, kırmızı renkli biberlerin bulunduğu gruptur. Özellikle acı olanlar daha ziyade kırmızı toz biber üretiminde ve aynı zamanda pastırma yapımında geniş ölçüde kullanılır. Bu grupta yer alan daha tatlımsı çeşitler ise çoğunlukla biber salçası yapımında ve evlerde özel şekilde hazırlanan turşu yapımında kullanılır.
Dolmalık Biberler:
Yuvarlak iri biberler grubunu teşkil eden bu biberler sarı veya muhtelif tonda yeşil renklidirler. Renk, irilik ve duvar kalınlıkları oldukça değişiklik gösterir.
Konik Biberler:
Yeşil veya sarı renkli, Kalın duvarlı, çoğunlukla tatlı bazen acı olan bu biberler tamamen kızardıklarında daha ziyade biber salçası ve kırmızı toz biber yapımında kullanılır.
Domates Biberleri:
Şekli domatese benzediğinden bu isimle anılmaktadır. Kırmızı renkli, dolgun etli ve tatlı lezzetli olan bu biberler ülkemizde salça üretiminde kullanıldığı gibi içi doldurularak turşu halinde değerlendirilmektedir.
7. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ
7.1. İklim İsteği
Biber ılık ve sıcak mevsim meyvesidir. Soğuklardan çok etkilenir. Yetiştirme devrelerinde sıcaklık sıfırın altında 2–3 dereceye düştüğünde tamamen ölür. Bu nedenle yastıklarda yetiştirilen fidelerin açıktaki yerlerine dikimi ilkbaharda don tehlikesi tamamen kalktıktan ve toprak ile hava sıcaklık şartları uygun bir hal alınca yapılmalıdır. Biber bitkisinde hava sıcaklığı 15 derecenin altına ve 32 derecenin üzerine çıktığında alınan verim düşmektedir.
7.2. Toprak İsteği
Biberlerde iyi bir gelişme ve yüksek verim oldukça derin, geçirgen, su tutma kabiliyeti yerinde, besin ve organik maddece zengin bahçe toprağı denilen tınlı topraklardan en iyi netice alınmaktadır. Erken verim almak maksadıyla yapılan yetiştirmelerde takviye edilmiş kumlu topraklar ve özellikle kumlu-tınlı topraklar üzerinde durulmalıdır. Buna karşın geç olmakla beraber bol mahsul almak arzu edildiğinde kumlu-killi topraklar tercih edilmelidir. Biberler pH 6.0-6.5 toprak reaksiyonunda en iyi neticeyi vermektedir.
5- İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ:
Biberin büyümesi için elverişli sıcaklıklar 15-35 ºC arasıdır. Optimum sıcaklık isteği 20-30 ºC ve 5 ºC ye kadar fonksiyonları devam eder. 35 ºC nin üzerinde gelişme yavaşlar, 45 ºC üzerinde durur. Kök bölgesi sıcaklığı 18-20 ºC , 0 ºC nin altında ölüm görülür. Işık isteği NÖTR’dür. Kısmen ışık şiddetinden hoşlanır. Işık şiddeti meyve tutumunu artırır. Uygun hava nemi % 65-75 arasındadır. Daha fazla nem miktarı fungal hastalık riskini arttırır. 15-17 ºC Gece sıcaklıklarında meyveler iyi gelişim gösterirler. Düşük sıcaklıklar nedeniyle gelişip büyümemiş partenokarp , kötü şekilli Takoz meyveler oluşur. Bu soğuk dönemde ısıtma yapılması büyüme ve gelişmeyi arttıracaktır. Ancak, ülkemizde sadece bitkiyi dondan koruyucu tedbirler alınmaktadır.
Kumlu tınlı, hafif killi ve Organik maddece zengin topraklardan hoşlanır. Toprak asitliği ve tuzluluğu bilinmelidir. Ağır, killi, havasız, su tutan topraklardan hoşlanmaz. PH sınırı 5,5-6,8 arasındadır.
6- BİTKİ BESLEME:
Dikimden önce sera toprağı çok iyi işlenmiş olmalı, toprak analizi için örnek alınmalıdır.Toprak işlemeden önce dekara 4-6 ton yanmış çiftlik gübresi verilmeli ve toprak işleme ile karıştırılmalıdır. Genel olarak makro ve mikro elementler eksiksiz verilmelidir. Toprak analizi ve bitkinin ihtiyacına göre gübreleme programı uygulanmalıdır. Suda kolay eriyebilen kimyasal gübreler kullanılmalıdır. 4 tonluk verim için dekara 18 kg N, 6 kg P, 18 kg K, 16 kg Ca ve 5 kg Mg verilebilir. Biber bitkisi susuz bırakılmamalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Uygun olmayan sıcaklık ve su noksanlığı çiçek ve küçük meyve dökümüne neden olabilir.
8.YETİŞTİRME TEKNİĞİ
8.1.ÖRTÜALTI YETİŞTİRME TEKNİĞİ:
Örtüaltında Biber tarımı genel olarak Tek Ürün Dönemi olarak yapılmakta ancak, İlkbahar ve Sonbahar dönemlerinde de yapılabilmektedir. Tek Ürün ve Sonbahar Dönemi için Tohum ekim tarihi 10 Temmuz–10 Eylül arasındadır. İlkbahar Dönemi için;15 Kasım –30 Aralık arasında yapılmalıdır.
8.1.1.Tohum ekimi
iyi bir harç karışımına yapılır. Fazla derin veya çok yüzeysel ekilmemeli, tohumlar üst üste gelmemelidir. 7–14 gün içinde çimlenme tamamlanır ve kotiledon yaprakları tam iriliğini alarak ve ilk gerçek yaprak görüldüğünde, içinde uygun harç bulunan (torf+perlit+kum+b.b maddesi) viyollere şaşırtılırlar. Fide döneminde çok hassas olduğu için hastalık ve zararlı mücadelesine önem verilmelidir. Dikime gelmiş fideler homojen, sağlıklı, pişkin olmalı ve kök sistemi güçlü olmalıdır. İyi bir yetiştiricilik için mutlaka hazır fide tercih edilmelidir.
8.1.2.Seraya Dikim
Dikim mesafeleri, tek sıra dikim sistemine göre; 100x40 cm ise dekara 2500 bitki, 90x40 cm’de dekara 2777 bitki dikilebilir. Çift sıra dikim sisteminde ise, sıralar arası 90 cm, sıra arası ve sıra üzeri ise 50x50 cm’de dekara 2857 bitki, 90x50x40 mesafede ise 3571 bitki dikilebilir. Sağlıklı bir yetiştiricilik için daha sık dikim yapılmamalıdır. Bitki besleme ve hastalıklarla mücadele bakımından aynı alanda önceki dönemde biber yetiştirilmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Dikim sıraları kuzey- güney istikametinde olmalıdır.
Dikim esnasında toprak tavında olmalı ve sırta dikim yapılmalıdır.
Dikim, günün sıcak saatleri dışında yapılmalıdır. Dikimden sonra can suyu verilmelidir. Kökboğazı yanıklığı hastalığına karşı; kök boğazı seviyesi toprak altında kalmamalı ve damlama sulama sistemi uygulanmalıdır. Sulama suyu temiz olmalıdır. Can suyundan sonra toprak iyice kurumaya bırakılmalı ve tekrarlanarak çapa işlemi yapılmalıdır. Hava sıcaklığının düştüğü (Kasım ayında) dönemde, toprak sıcaklığının sağlanması için toprağı PE örtü ile örtme ve ısı perdesi şeklinde malçlama yapılmalıdır. Bu yabancı otlarla mücadele için de önemlidir. Siyah veya şeffaf malç kullanılabilir. Şeffaf malç toprak sıcaklığı arttırmada, siyah malç yabancı ot mücadelesinde faydalıdır. Malç aynı zamanda su kaybını önler,. Verim artışı ve erkencilikte fayda sağlamaktadır. Zararlıların da hayat çmberi kırılmış olur.
8.1.3.Budama ve Şekil verme
Budama ve Şekil verme Filiz alma, yaprak alma şeklinde yapılır. Ana dallar oluşana dek gövde üzerinde çıkan filizler elle veya temiz makas ile kopartılır ve 2 ya da 3 ana dal bırakılarak şekil oluşturulur. Budamada bitkiler hırpalanmamalıdır. Örtüaltı tarımında bu ana dallar ip ile bağlanarak askıya alınır, böylece dalların sarkması önlenmiş olur. Bundan sonra fazla budama yapılmaz. Dolama işlemine öğle saatlerine doğru başlanmalıdır. Cılız, içe bakan, havalanma ve ışıklanmayı engelleyen yan sürgünler temizlenir. İyi bir havalanma ve hastalık mücadelesi için alttan itibaren yaşlı yapraklar temizlenir. Cılız ve kalitesiz büyüyen meyveler büyütülmeden alınmalıdır. Bitkiler çok yüksek boylara ulaşabilmektedir. Yetiştirme periyodunda bitkiler yakından takip edilmelidir; virüs ve böcek zararına karşı Sera açıklıkları ve havalandırma tül ile kapatılmalıdır. Yabancı ot temizliğine dikkat edilmelidir.
8.1.4.Hasat Zamanı
Hasat zamanı çeşide iklime ve yetiştirme şartlarına göre değişmekle birlikte dikimden 45-70 gün sonra gelmektedir. Meyve tipine bağlı olarak yeterli büyüklük ve rengin oluşması gerekmektedir. Kapya tip biberlerde meyveler bitki üzerinde kızartıldıktan sonra da hasat edilebilir. Sonbahar döneminde hasat Kasım ayında başlar ve Ocak ayı sonuna kadar sürer. Hasatın Haziran ayına kadar sürdürülmesiyle Tek Ürün yetiştiriciliği yapılmış olur. Hasat sabah erken saatlerde veya öğleden sonra yapılmalıdır. Meyvelerin körpe olarak toplanmaması gereklidir. Aksi halde pörsüme nedeniyle kalite kayıpları olur. Hasadın gecikmesi de meyvede renk değişimi ve güneş yanıklıklarına neden olur.
8.2. AÇIKTA YETİŞTİRME TEKNİĞİ
8.2.1. Ekim Nöbeti
Biber tarımı yapılan alanlarda son yıllarda görülen “phytophtotra capcici” mantarına karşı önlem olarak her yıl aynı alana biber dikilmelidir. Biber ekim nöbetine girebilecek bitkiler pamuk ve buğday ve buğdaygillerdir. En iyi ekim nöbeti; buğday+ikinci ürün+biber olarak belirlenmiştir.
8.2.2. Toprak Hazırlığı
Sonbaharda pullukla derin sürüm yapılır. İlkbaharda ise diskaro çekildikten sonra hafif bir tapan çekilir.
8.2.3. Ekim ve Dikim
Tohumlar, sıcak yastıklara ekilir ve yastıklar içerisinde çimlendirilir, fideler 3-4 yapraklı olduktan sonra tüplere şaşırtılır ve Nisan ayının sonlarına doğru fideler esas dikim yerlerine dikilir. Biberler genelde sıra arası 80 cm, sıra üzeri 30-50 cm olacak şekilde dikilir.
Dikim esnasında fideler çapa ile açılan yeterli büyüklükteki çukura olduğu gibi yerleştirilir ve çukurun boş kısımları toprakla doldurularak hafifçe bastırılır. Açılan bu çukurlar sedde üzerinde olmalıdır. Dikimden hemen sonra can suyu verilir.
8.2.4. Gübreleme
Biber yetiştirilecek toprağa toprak hazırlığı sırasında 3 ton/da yanmış ahır gübresi verilir. Dikimle birlikte fosforlu gübrenin tamamı, azotlu gübrenin yarısı uygulanır. Azotlu gübrenin diğer yarısı ise ilk sulamadan önce verilmelidir. Azotlu gübre 15 kg/da N, fosforlu gübre olarak 10 kg/da P2O5 saf olarak verilmelidir.
8.2.5. Sulama
Biber sulamasına dikimden 10-15 gün sonra başlanmalı, ilk meyve görülünceye kadar sulamalardan kaçınılmalıdır. İlk meyve görüldükten sonra birer haftalık aralıklarla sulamalara devam edilmeli ve Eylül ayı sonu Ekim ayı başında sulamalara son verilmelidir.
Biber yetiştiriciliğinde sulamaya çok dikkat edilmelidir. Sulama anında suyu karık sırtlarına ve kök boğazına yükseltmemek gerekir.
8.2.6. Bakım
Genellikle dikimden bir hafta sonra ot alma ve sıralar arasındaki toprağı gevşetmek amacıyla birinci çapa yapılmalı, Mayıs ayının ilk haftasından sonra tekrar boğaz doldurma ile birlikte ikinci çapa ve Haziran ayında da bir defa olmak üzere toplam üç çapa yapılmalıdır.
9. HASTALIKLARI, ZARALILARI VE MÜCADELESİ
9.1. Biber Hastalıkları ve Mücadelesi
1. Virüs Hastalıkları
Biber Mozaik Virüsü:
Tütünlerden bibere geçen bir virüs hastalığıdır. Biber yapraklarında çok bariz mozaik lekeleri meydana gelir. Bazen beyazımsı veya sarımsı mozaik yapar. Bitkilerin gelişmesini yavaşlatır. Çok yaygın bir hastalıktır. Yaprak bitleri aletler, işçiler ve tütün kırıntıları ile yayılır.
Biberde Hıyar Mozaik Virüsü:
Hıyarlardan biberlere geçer. Toprak bitleri ve emici böceklerle yayılır. Çok yıllık yabani otlarda kışlar. Biber yapraklarında açık yeşil renkli mozaik lekeleri ile başlar. Meyvelerde anormal kıvrılmalar, şekil bozuklukları, sertleşmeler ve küçülmeler meydana gelir. Bitki bodurlaşır, anormal taç teşekkülü ile çalılaşma durumları görülür. Verim miktarı ve kalitesi düşer.
Biberde Patates Adi Mozaik Virüsü:
Patateslerden bibere geçer, elle temasla ve aletlerle bulaşır. Biber yapraklarında damarlar üzerinde ve damar aralarında irili ufaklı nekrotik lekeler meydana gelir. Bazen bu kısımlar kurur ve delinir. Böylece yaprak kurumaları yapar. Çok şiddetli olduğunda bütün bitki kurur.
2. Solgunluk (Fusarium) Hastalığı
Virüs kadar tehlikeli bir hastalıktır. Yapraklarda solgunluk ve sap kısımları kesildiğinde iletim dokularında kahverengimsi bir renk görülmesi solgunluk hastalığının tipik belirtileridir. Solgunluk hastalığına karşı henüz bir mücadele şekli bulunamamıştır.
Mücadelesi
En garantili yol fusariuma dayanıklı çeşitleri yetiştirmektedir. Diğer yandan biber yetiştirmede toprağın mümkünse formaldehit veya tavsiye edilecek diğer bir ilaçla dezenfekte edilmesi, ayrıca temiz tohum ve fide kullanmak, uygun bir münavebe planı tatbik etmek ve yetiştirmede bakım işlerine önem verilerek bitkileri sağlam ve kuvvetli olarak büyütmektir.
3. Çökerten Hastalığı
Hastalık fideliklerdeki körpe fidelerde daha çok görülür. Fidelikte yer yer sararmalar ve fidelerin toprak yüzeylerine devrildikleri görülür. Sonuçta bu devrilen fideler kurur. Gerekli tedbirler alınmazsa önce yer yer görülen hastalık bütün fideliği sarar. Hastalığa yakalanmış fidelerin kökleri esmer veya kahverengi bir hal alır.
Mücadelesi
Hastalık sık ekim ve fazla sulama dolayısıyla süratle boya kaçan cılız fidelerde daha çok görüldüğünden bunlara dikkat edilerek hareket edilmelidir.
Fideleri soğuk havalarda üşütmemeye dikkat edilmelidir.
Her yıl fide toprağını değiştirmeli ve ekimden önce düzenli olarak dezenfekte edilmelidir.
Kimyasal maddelerle bu arada Spergon, Arasan, Cerason, Graminon, Agrosan ve Dithane gibi ilaçlarla tohumlar ekimden önce dezenfekte edilmelidir.
4. Phytophtora Capcici
Bitkinin kök boğazından yüzük şeklinde siyahlaşma olarak görülür. Bitkide solgunlaşma ve ani ölümler yapar. Bu hastalığa karşı tedbir olarak, sağlıklı tohum kullanmak ve fide yetiştirmek, derin dikimden kaçınmak, sırta dikim yapmak ve kök boğazına gelmeyecek şekilde sulama yapmak gerekir.
9.2. Biber Zararlıları ve Mücadelesi
1. Danaburnu
Özellikle körpe fidelerin köke yakın boğaz kısımlarından kemirerek kurumalarına sebep olur. Fideliklerde ve yeni gübrelenmiş tarla ve bahçelerde görülür.
Mücadelesi
%2.6 Gamma BHC içeren preparatların 400 gr veya %40 Aldrin WbP.’den 150 gr 10 kg kepeğe karıştırılır ve hafifçe nemlendirilir. Akşam üzeri ilaçlanacak alan sulanarak hazırlanmış zehirli kepekli yem dekara 5 kilo hesabı ile muhtelif yerlere serpilir.
2. Agrotisler
Danaburnu gibi özellikle genç bitkilerin boğaz kısımlarından keserek büyük zarar yaparlar.
Mücadelesi
Bitkilerde kesilme görülür görülmez 100 kg kepeğe bileşiminde %40 Aldrin bulunan ilaçtan 1600 gr ilavesi ile hazırlanmış yemlerden bir dekara 6-7 kilo hesabı ile fidelerin diplerine serpilmelidir.
3. Emici Böcekler
Bitkilerin öz suyunu emerek gelişmeyi aksatır ve fazlalaştıkça daha büyük zararlar yapar.
Mücadelesi
Zararlılar görülür görülmez Fentihon, Dimethoate, Carbarly gibi ilaçlarla tarifnamesine göre mücadele yapılmalıdır.
4. Kök Ur Nematodu
Bitki köklerinde urlar meydana getirerek köklerin normal vazife görmelerine engel olur. Sonuçta bitki solar ve ölür.
Mücadelesi
Tohum ekimi veya fide dikiminden 3-4 hafta önce enjektörle pulluk veya çapa ile açılan çizgilere dekara 40 litre hesabı ile DD veya dekara 22 litre hesabı ile EDB veya uzmanların tavsiye edeceği diğer ilaçlar verilmelidir. İlaçlamadan başka kültürel tedbirler arasında uygun bir münavebe planının uygulanması başta gelir.
10. HASAT
Haziran sonu-Temmuz ayı başlarında hasata başlanıp, genelde Ekim ayı ortalarında hasat son bulur, toplam 9-15 defa hasat yapılır. Hasat işlemi genelde haftada bir yapılır.
11. VERİM VE MALİYET
Verim
ortalama verim 1786 kg/da’dır.
Maliyet
Makine işgücü 1.61 sa/da, insan işgücü 178.37 sa/da olarak belirlenmiştir.
9- DÜŞÜNCELER:
Örtüaltında yaygın yetiştirilen biber türü özellikle kış döneminde iyi bir yetiştiricilikle yüksek gelir sağlamaktadır. İhracat şansı da yüksektir. Bölgemiz topraklı ve topraksız tarım açısından avantajlıdır. Ekolojik isteklerin sağlanması, kışın ısıtma yapılması, kaliteli ve yüksek verimli hibrit çeşitler kullanılması ile gelir oranı diğer türlere göre daha yüksek olmaktadır.





