ziraatciyiz.net

Tarla Bitkileri / Çayır-Mera ve Yem Bitkileri / Buğdaygil Yem Bitkileri / Otlak ayrığı

Otlak ayrığı

Agropyron cristatum (L.) Gaertn.

Kurağa ve soğuğa çok dayanıklı, erken ilkbaharda gelişen, demet oluşturan bir mera buğdaygili. Kıraç ve yarı kurak meraların ıslahında değerlidir.

Taksonomi

Alem
Plantae
Sınıf
Liliopsida (tek çenekliler)
Takım
Poales
Familya
Poaceae (buğdaygiller)
Cins
Agropyron
Otlak ayrığı
A. cristatum (L.) Gaertn.

Otlak ayrığı çok yıllık, demet oluşturan bir buğdaygildir. Başakçıkları başak ekseninde sık ve tarak gibi yana açılarak dizilir; İngilizce adı “crested wheatgrass” (ibikli buğday otu) da buradan gelir. Derine inen saçak kökleri sayesinde kuraklığa çok dayanıklıdır. Türkçe yem bitkisi adları kaynaklara göre değişebildiğinden bilimsel adıyla birlikte anılması önerilir.

Önemi ve tarihçesi

Otlak ayrığının anavatanı Orta Asya, Sibirya ve Ön Asya bozkırlarıdır; Anadolu’nun kurak bozkırlarında da doğal olarak yetişir. 20. yüzyılın başında Kuzey Amerika’ya götürülmüş ve oradaki kurak meraların ıslahında en çok kullanılan buğdaygillerden biri olmuştur.

Türkiye’de otlak ayrığı özellikle İç ve Doğu Anadolu’nun kıraç meralarının ıslahında, korunga gibi kurağa dayanıklı baklagillerle karışık olarak kullanılır. TÜİK’te ayrı bir üretim kaydı bulunmamaktadır.

Üretim değerleri

Dünyada üretim

Yem buğdaygilleri için FAO istatistiklerinde ayrı bir üretim kaydı bulunmamaktadır.

Türkiye’de üretim

TÜİK bu bitki için ayrı bir üretim kaydı tutmamaktadır. Bitki daha çok mera ıslahında ve yapay mera tesislerinde, karışımlar içinde kullanılır.

Kaynak: TÜİK, Bitkisel Üretim İstatistikleri (erişim: Ekim 2026).

Yem değeri

Otlak ayrığı ilkbaharda erken gelişerek hayvanlara erken mera sağlar; genç döneminde lezzetli ve besleyicidir, ama olgunlaştıkça kabalaşır ve lezzeti azalır. Buğdaygil yem bitkilerinin ham proteini genellikle baklagillerden düşük, enerji içeriği ise daha yüksektir; bu yüzden baklagillerle karışık ekim ya da karışık besleme önerilir.

Erken ilkbahargelişmeye başlar
Kurağa dayanıklıyarı kurak meralar için
Karışımdakorungayla
Zamanında otlatmaOtlak ayrığı en iyi, ilkbaharda genç ve yapraklıyken otlatılarak değerlendirilir. Geç döneme bırakıldığında hayvanların isteyerek yemediği kaba bir ot oluşur.

Yetiştiricilik

Bölgeye göre değişirAşağıdaki tarih ve miktarlar araştırma enstitülerinin ve ders kaynaklarının genel önerileridir. Kendi tarlanız için toprak analizi yaptırın, il ve ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
Kaynak notuBu bitki için ülkemize özgü ayrıntılı bir yetiştiricilik kaynağına ulaşılamamıştır. Aşağıdaki bilgiler genel yem bitkileri literatürüne dayanan özet bilgilerdir; ekim zamanı, tohum ve gübre miktarları bölgeye göre değişeceği için il ve ilçe tarım müdürlüklerine danışılmalıdır.

İklim ve toprak

Otlak ayrığı soğuğa ve kurağa en dayanıklı yem buğdaygillerindendir; düşük yağışlı bozkır iklimlerine çok iyi uyum sağlar. Tınlı ve kumlu-tınlı topraklarda iyi gelişir; tuzluluğa orta derecede dayanıklıdır.

Ekim

  • Ekim zamanıKurak bölgelerde sonbahar sonu ya da erken ilkbahar, toprak nemi yeterliyken
  • Ekim derinliğiSığ; sıkı ve bastırılmış tohum yatağı
  • Ekim yöntemiMibzerle geniş sıralara; mera ıslahında karışım hâlinde
  • KarışımKorunga gibi kurağa dayanıklı baklagillerle

Gübreleme ve bakım

Fakir topraklarda yetişebilen, az girdi isteyen bir bitkidir. Tesis yılında fideler yavaş geliştiği için yabancı otlarla mücadele ve otlatmanın ertelenmesi önemlidir.

Hasat ve kullanım

Daha çok erken ilkbahar merası olarak değerlendirilir; kuru ot için başaklanma döneminde biçilebilir. Uzun ömürlüdür ve iyi yönetildiğinde meralarda yıllarca kalır.

Kimyasal mücadelede ilaç ve dozu, il ve ilçe tarım müdürlükleri ile reçete yazmaya yetkili kişiler belirler; yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleri kullanılmalıdır.

Kaynaklar

  1. Utah State University Extension. Crested wheatgrass.
  2. Baklagil Yem Bitkileri. Ders notları (korunga ile karışımlar).