Sorgum × sudan otu melezi (Sorghum bicolor × S. × drummondii)

Taksonomi

Alem: Plantae
Sınıf: Liliopsida (tek çenekliler)
Takım: Poales
Familya: Poaceae (buğdaygiller)
Cins: Sorghum
Ana ebeveyn: Sorgum (S. bicolor)
Baba ebeveyn: Sudan otu (S. × drummondii)

Bu melezler sudan otundan daha kalın saplı, daha uzun boylu ve daha yapraklıdır; sorguma göre ise daha çok kardeşlenir ve biçimden sonra daha iyi yeniden sürer. Bazı çeşitler “kahverengi orta damar” (BMR) özelliği taşır; bu çeşitlerde lignin oranı daha düşük, otun sindirilebilirliği daha yüksektir.

Önemi ve tarihçesi

Sorgum × sudan otu melezleri, 20. yüzyılda sorgum ıslahındaki gelişmelerle ortaya çıktı ve özellikle ABD’de sıcak bölgelerin başlıca yazlık yem bitkilerinden biri oldu. Hibrit tohumla üretildikleri için her yıl yeni tohum alınması gerekir.

Türkiye’de bu melezler silaj ve yeşil ot üretiminde giderek daha çok kullanılmaktadır. TÜİK bunları ayrı kaydetmez; yeşil ot için yetiştirilen sorgumla birlikte değerlendirilir. Tane, silaj ve şeker sorgumu hakkında ayrıntılı bilgi sorgum sayfasında bulunmaktadır.

Üretim değerleri

Dünyada üretim

Yem buğdaygilleri için FAO istatistiklerinde ayrı bir üretim kaydı bulunmamaktadır.

Türkiye’de üretim

TÜİK bu bitki için ayrı bir üretim kaydı tutmamaktadır. Yeşil ot için yetiştirilen sorgum ve melezleri sorgum sayfasında ele alınmıştır.

Kaynak: TÜİK, Bitkisel Üretim İstatistikleri (erişim: Ekim 2026).

Yem değeri

Sorgum × sudan otu melezleri, iyi bakım ve sulama koşullarında yüksek yeşil ot verir. Ot kalitesi biçim zamanına çok bağlıdır; BMR çeşitler daha sindirilebilir bir yem sağlar. Buğdaygil yem bitkilerinin ham proteini genellikle baklagillerden düşük, enerji içeriği ise daha yüksektir; bu yüzden baklagillerle karışık ekim ya da karışık besleme önerilir.

Yüksekyeşil ot verimi

2–3yılda biçim sayısı

BMRdaha sindirilebilir çeşit tipi

Prusik asit ve nitrat uyarısıGenç bitkilerde ve kuraklık, don ya da biçim sonrası yeniden büyüyen otta prusik asit (HCN), fazla azotlu gübrelemede nitrat riski vardır. Genç ot otlatılmamalı, biçilen ot soldurulduktan sonra verilmelidir. Bu risk melezlerde sudan otuna göre genellikle daha yüksektir.

Yetiştiricilik

Bölgeye göre değişirAşağıdaki tarih ve miktarlar araştırma enstitülerinin ve ders kaynaklarının genel önerileridir. Kendi tarlanız için toprak analizi yaptırın, il ve ilçe tarım müdürlüğüne danışın.

Kaynak notuBu bitki için ülkemize özgü ayrıntılı bir yetiştiricilik kaynağına ulaşılamamıştır. Aşağıdaki bilgiler genel yem bitkileri literatürüne dayanan özet bilgilerdir; ekim zamanı, tohum ve gübre miktarları bölgeye göre değişeceği için il ve ilçe tarım müdürlüklerine danışılmalıdır.

İklim ve toprak

Sorgum × sudan otu melezleri sıcak sezon bitkileridir; dona dayanıksızdır ve toprak ısınınca ekilir. Kuraklığa dayanıklıdır, ama yüksek verim için sulama gerekir. Toprak bakımından seçici değildir.

Ekim

Ekim zamanıToprak ısınıp don tehlikesi geçtikten sonra; sulanan alanlarda ikinci ürün
TohumHibrit tohum; her yıl yenilenmeli
Ekim yöntemiTahıl ya da pnömatik mibzerle sıraya ekim
Çeşit seçimiSilaj, yeşil ot ya da otlatma amacına göre; sindirilebilirlik için BMR çeşitler

Gübreleme ve bakım

Yüksek verimli olduğu için azot ve suya iyi tepki verir. Azot ekimde ve biçimlerden sonra bölünerek verilir; nitrat birikimini önlemek için aşırıya kaçılmamalıdır. Sorgum sayfasında belirtildiği gibi, mısır için ruhsatlı ot ilaçları sorgum melezlerine zarar verebilir.

Hasat ve kullanım

Yeşil ot ve kuru ot için biçim başaklanmadan önce, silaj için daha geç dönemde yapılır. Biçimde yeniden sürme için yeterli anız bırakılmalıdır. Silaj, yeşil ot ve otlatma amacıyla değerlendirilir.

Kimyasal mücadelede ilaç ve dozu, il ve ilçe tarım müdürlükleri ile reçete yazmaya yetkili kişiler belirler; yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleri kullanılmalıdır.

Kaynaklar

University of Minnesota Extension. Sorghum-sudangrass and teff as summer forages for livestock systems.