Çayır-Mera ve Yem Bitkileri

Çayır ve meralar

Mera, hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için ayrılmış ya da eskiden beri bu amaçla kullanılan yerdir; çayır ise taban suyunun yüksek olduğu ya da sulanabilen, biçilerek kuru ot üretilen yerdir. Meralar bir yaz yemi, çayırlar ise bir kış yemi kaynağıdır.

Türkiye’nin çayır ve mera alanları 1940’lı yıllarda 44–46 milyon hektar iken tarla açma, amaç dışı kullanım ve aşırı otlatma nedeniyle 2009’a kadar üçte birine, 14,6 milyon hektara geriledi. Erken ve ağır otlatma, meraların önemli bir kısmının yüzey toprağını kaybetmesine yol açtı. Hayvan birimi başına düşen mera alanı 1940’ta 3,38 hektarken 2000’de 1,18 hektara indi.

Bu gidişi durdurmak için 25 Şubat 1998’de 4342 sayılı Mera Kanunu kabul edildi (Resmî Gazete, 28.02.1998, sayı 23272). Kanuna göre mera, yaylak ve kışlaklar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; kullanma hakkı köy ya da belediyelere aittir. Bu alanlar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz ve sınırları daraltılamaz; ancak kullanım hakkı kiralanabilir. Mera komisyonları meraları tespit, tahdit ve tahsis eder; her merada tahsis kararında belirtilen sayıdan fazla hayvan otlatılamaz ve köylerde mera yönetim birlikleri kurulur. Kanunla başlayan tespit ve tahdit çalışmalarıyla mera alanı 2010’a kadar 12,3 milyon hektardan 13,4 milyon hektara çıkarıldı.

Kanun çerçevesinde birçok ilde mera ıslahı projeleri uygulanmaktadır. Ankara’da ve on ilde yapılan değerlendirmeler, ıslahın kalıcı olabilmesi için çiftçilerin projeye katılımının ve otlatma kurallarına uyulmasının en az teknik çalışmalar kadar önemli olduğunu göstermiştir.